§ 49. De verordening tegen de Landverhuur van 26 Mei 1823. 147 



vertrek naar Holland , dat hij niet eens van den Soenan afscheid nam , bij 

 wien hij zijn crediet had verloren , zoo het heette. Wat de eigenlijke reden 

 is geweest , weet ik niet , maar uit de wijze , waarop men er zich in de 

 correspondentie over uitliet, blijkt, dat die destijds bekend is geweest. De 

 hoofden juichten en de landhuurders niet minder; ze hoopten hem nooit meer 

 terug te zien ; toen de opstand uitbrak , vonden collega's : dat hij nu maar 

 ook den boel in orde had te maken l ). 



Niettemin werd, volgens een geschiedschrijver 2 ), zijn heengaan als een 

 verlies beschouwd, daar De Salis 1 hulp te Solo hoogst nuttig zoude geweest 

 zijn ; maar de heer Van der Capellen troostte zich met de overtuiging , dat 

 die ambtenaar ook in Nederland zeer nuttig voor de belangen van Java kon 

 wezen en den Landvoogd aan gene zijde der Linie zou weten te verdedigen 

 tegen de aanvallen der verbitterde landhuurders. „Ik heb" , schreef over het 

 vertrek van De Salis de Landvoogd dd. 2 Augustus 1823 aan J. C. Baud , 

 destijds in Nederland, ,,den heer Falck verzocht aan al hetgeen hij mogt 

 voorbrengen omtrent de daadzaken , welke men bij ons nog zoo weinig 

 schijnt te kennen en zoo scheef beoordeelt, het meest volkomen geloof te 

 hechten.'''' De Salis zou dus eigenlijk Nahuijs' invloed moeten neutraliseeren : 

 had dit tot het vertrek, althans gedeeltelijk geleid?? 



En nu weer , o die levensbeschrijvers ! De Salis' lofredenaar verhaalde 

 maar voor het vaderland weg , dat de Resident onverwacht met verlof naar 

 Nederland ging, omdat.... hij zóó zeer tegen de intrekking van de Landverhuur 

 gekant ivas en nota bene! als het ware de moeilijkheden voorzag, die er het 

 gevolg van zouden zijn. 't Staat er 3 ). 



Toen 's Residents ontwerp-stukken van 1823 bij de Regeering kwamen, § 49. 

 werden ze natuurlijk Van de Gtraaff in handen gesteld , die ze liet lezen aan 

 vriend Meylan. Deze had , evenals Van de Graaff , ook een oogenblik er aan 

 getwijfeld , of het niet gevaarlijk geacht moest worden , wanneer men zich al 

 te zeer met die Vorstenlandsche zaken inliet 4 ). Dit was echter in 1821; nu 

 schreef men 1823, terwijl de bescheidenheid ten aanzien van de opvattingen 

 Dmtrent inlandsche politiek er niet op vooruit was gegaan. Kennis krijgende 

 van de Solosche stukken , vond hij dat die Soenan eigenlijk maar door de 

 landhuurders was opgestookt: „een vreemde en schadelijke invloed" alzoo , die 

 de stelling bevestigde „om de toelating van eene Europeesche bevolking in 

 de Vorstenlanden als ten hoogste gevaarlijk te beschouwen" ! Het kwaad zou 

 dreigen ongeneeslijk te worden , indien men niet aanstonds er tegen optrad , 

 waarom men ook den Soenan een flinke sans prendre over zijne weifelende 



i) B. bl. 202, 257, 272. Oorzaken bl. 39. 



2 ) Zie Mijeb's Baud bl. 129. 



3 ) T. G. dl. II. bl. 254. 



4 ) B. bl. 149. 



