158 § 52 sub c. Tobias keurt Van Geen's beleid af. 



op een uur af stands gelegen Boni niet veel gezonder, en is die afstand, en 

 daardoor veroorzaakte moeijelijkheid van het transport van vivres in vergelijk 

 te brengen met de nadeelen, die het ongezonde Badjoa heeft uitgeoefend'? Ik 

 had Boni niet verbrand; ik had mij rondom hetzelve in de talrijke kampongs 

 gelegerd , en dan de onderhandelingen begonnen door te doen vragen of men 

 de voorvaderlijke woningen en graven wilde behouden. Indien ik eindelijk iets 

 te zeggen had gehad , ware de expeditie naar Soepa zoo lang niet uitgesteld 

 geweest ; wij waren nu zeker verder , indien Soepa vroeger was gevallen. Of 

 door dit alles andere resultaten waren te voorschijn gekomen , weet ik niet 

 zeker, doch mogelijkheid, ja waarschijnlijkheid hiervoor, zal toch niet kunnen 

 worden geloochend. Enfin , wij zullen doen , wat wij kunnen ; de zaken staan 

 niet geheel hopeloos, zeide de generaal Janssens den 26 Aug. 1811 ; ik geloof 

 dat zij thans nog minder hopeloos zijn." — 



Is door het verlies van het eerste blad van dit schrijven de datum er van 

 niet meer vast te stellen , in een ander schrijven , namelijk van 29 April 1825 aan 

 Van de Graaff komt Tobias aldus op zijne lezenswaardige afkeuringen terug : 



„Ik voor mij wenschte wel , dat men niets als Badjoa , de hoofdnegorij en de 

 negorijen te Sinjay , waar bentings waren, had vernield, doch de instructiën 

 luidden zoo veel te benadeelen den vijand als mogelijk. Het verwondert mij , dat 

 de Generaal niet op het denkbeeld is gekomen, Boni's hoofdplaats te betrekken 

 voor de verbranding ; zij ligt slechts een uur van het strand en met onze hulp- 

 troepen waren wij er in den schoot van Abraham geweest ; mogelijk had men 

 naar de voorslagen gehoord , zoo zij hoop hadden gehad hunne hoofdstad 

 terug te krijgen ; verbranden ware het laatst altijd mogelijk geweest. ISTog iets. 

 In het paleis der Koningin zijn een aantal brieven gevonden , waarvan wij 

 al de belangrijke hebben laten vertalen. Bij een derzelve geeft, de Koningin 

 aan den Pangawan kennis, dat de Commissaris Ampat Mata x ) voor Soepa 

 gesneuveld is. Ik kan nog echter plegtig verzekeren , dat zulks onwaar is. 

 De brieven behelzen wijders niets belangrijks ; een stuk of tien van Daeng 

 Mamala bewijzen , wat ik altijd van hem gedacht heb , namelijk , dat deze , 

 door geboorte half een Boniër, zeer aan Aroe Lompo is gehecht, doch dat hij 

 tevens gevoelt, dat Boni, zonder de vriendschap van het Gouvernement, 

 niet gelukkig zijn kan. Aan zijnen raad is vooral ook te danken, dat Aroe 

 Lompo zich gehaast heeft om mij te Lagousi op te komen zoeken en de spoedige 

 komst van het gezantschap op Makassar, hoezeer de gevolgen niet naar 

 wensch zijn geweest. Ik weet niet, wie het vorig jaar den Gouv.-Gen. 

 tegen Daeng Mamala heeft zoeken in te nemen, doch ik gis De Siso -), die 



i) Tobias. 



2 ) De Siso, die in den veldtocht eene rol heeft gespeeld, was een der voornaamste en ver- 

 mogendate inwoners van Makasser, zoomede commandant van de burgerwacht aldaar. Zie 

 Van Rijneveld, bl. 24, 87, 198, 260. 



