160 § 52 sub d. N. Engelhard's afkeuring- van Van der Capellen's beleid. 



aan UEdG. te schrijven, dewijl ik mij van UEdG er belangstelling en voorzig- 

 tigheid overtuigd houde. 



„April 30. In eene particuliere visite van den Generaal van gister, kwam 

 het weder op het chapiter van Tjinrana , en meen ik te moeten opmaken , dat 

 de Generaal minder geporteerd schijnt om zeker iemand voor te spreken. 

 Het kwam op den 1* Zoutman en de Generaal bejammerde, dat deze, 

 door verder te gaan als zijne orders , aanleiding tot het gebeurde had gegeven , 

 daar hij anders zulk een verdienstelijk mensch was. Ik antwoordde woordelijk : 

 'Ja Generaal! Hieromtrent verschillen wij van opinie. Indien de zaak eens 

 voor een geregelden krijgsraad komt , dan zal mogelijk Zoutman met eene 

 suspensie van een paar maanden zijne daad kunnen boeten ; maar als Capt. H. 

 er zoo afkomt, dan verklaar ik geen het minste begrip meer te hebben van 

 menschelijke en goddelijke wetten en instellingen. 1 Dit bleef onbeantwoord ; 

 doch ik vermeen bij deze gelegenheid, dat de Generaal, op verzoek van den 

 koning van Goa, reeds een vrijbrief had afgegeven voor de negorij, waar 

 het schoone tooneel is vertoond, die echter aldaar te laat is aangekomen." — 



Trouivens Van Schelle heeft de Celebesche zaken ook niet bij het rechte 

 einde, lazen we hier. Dat was althans generaal Van Geen met Tobias eens, 

 zij het dan ook in verschillenden zin 1 ). Medio 1825 gaf Van Schelle het 

 bestuur over aan kolonel Bischoff 2 ) ; de Bataviasche Courant van 21 Sep- 

 tember 1825 hield Van Schelle's pensioneering in. Als „door en door braaf 

 man", beval Van de Graaff hem bij den zwager in Holland aan 3 ). 

 § 52 sub d. Nu zal men toet in Holland zeggen , dat het onze schuld is , schreef Van 



de Graaff mede naar Holland over de Zuid-Celebessche zaken 4 ); maar, voegde 

 hij er toe , men had hier te kiezen tusschen het verlaten van Makasser of den 

 oorlog „om het diep vernederde Nederlandsche gezag te doen herleven". En 

 in gelijken zin oordeelde de Bataviasche Courant van 5 Januari 1825 in een 

 breed, zéér lezenswaardig verhaal over de aanleiding tot den oorlog: „Maar 

 is het Gouvernement ongaarne tot den oorlog overgegaan, de 'handschoen 

 eens geworpen, moest opgenomen worden, of het ware met het reeds diep 

 gedaald Europeesch gezag gedaan en de opbraak van Celebes spoedig nood- 

 zakelijk geworden." 



Inderdaad heeft het geenszins aan min of meer ernstige aanvallen tegen 

 het beleid van den Landvoogd met betrekking tot dezen oorlog ontbroken ; 

 verdediging bleef echter evenmin uit. Eene lichtzijde, maaraprès coup, was 

 bijvoorbeeld , dat Zuid-Celebes juist de kracht onzer wapenen had gevoeld , 

 toen in Djocjo de opstand uitbarstte ; doch het kon niet het standpunt zijn 



') Zie B. bl. 232 noot 2. 

 2) B. bl. 235. 

 8) B. bl. 266. 

 *) R. bl. 223. 



