162 § 52 sub d. Önred. pressie, volgens E. , om de Celeb. ïract. te veranderen. 



den 5 Januaiïj 1825 n° 1 worden tegengesproken , zoo verwonder ik mij in 

 geenen deele over het gebeurde op Celebes. 



„Onder de daadzaken, die niet tegengesproken zijn, komen twee gewigtige 

 punten voor, die de opmerking van Uwe Excellentie in het beoordeelen van 

 deze gebeurtenis niet onwaardig zullen zijn. Als eerstelijk , dat Zijne Excellentie 

 Van der Capellen , zonder in aanmerking te nemen de omstandigheden van 

 het Bonische hof, dat sedert de overmeestering van het rijk van Makasser 

 in het jaar 1778, altoos als het magtigste rijk van Celebes is beschouwd 

 geworden, op de geheele vernieuwing van de tractaten met de vorsten van 

 Celebes en het voormalige Hollandsche Gouvernement aangegaan, schijnt te 

 hebben aangedrongen, met zoodanige verandering, als Zijne Excellentie ver- 

 meend heeft, meer met den aard van zaken en de belangen van het Gouver- 

 nement overeen te komen. 



„Ten tweede, dat Zijne Excellentie geweigerd heeft onder de geschenken 

 van den vorst, van Soepa, die in magt en grootheid op die van Boni volgt, 

 aan te nemen een vrouwelijk voorwerp (slavin) , volgens oude usantie aan den 

 Gouverneur-Generaal aangeboden , dat die vorst voor eene openbare prostitutie , 

 hem aangedaan voor zijne onderdanen en voor het oog van de afgevaardigden 

 van de andere vorstjes , voor zoo veel daarbij tegenwoordig waren , schijnt te 

 hebben opgenomen, en het Gouvernement is afgevallen '). 



„Het past mij niet de daden van den Gouverneur-Generaal te beoordeelen 2 ); 

 evenwel mag ik voor Uwe Excellentie niet verzwijgen , dat mijns inziens in 

 beide de gevallen, Zijne Excellentie omzigtiger had behooren te handelen. 

 Dit echter wil ik gaarne minder als een erreur aan den Gouverneur- Generaal 

 imputeren, als aan den gouverneur van Makasser, den kolonel J. D. van 

 Schelle en den commissaris , den heer J. H. Tobias , die Zijne Excellentie , zoo 

 wel op een als op het andere hadden behooren attent te maken en te prepa- 

 reeren, en deze onderwerpen met meer rijpheid hebben behooren te behandelen. 



„Het was eene algemeen bekende zaak, hoe afkeerig de Celebess'che vorsten 

 zich altoos getoond hebben , veranderingen te maken in de tractaten , inzon- 

 derheid dat van den admiraal Cornelis Speelman, de schrik der Makassaren, 

 zoo als hij tot heden op Celebes genoemd wordt, gedateerd den 18 November 

 des jaars 1667, en het volle vertrouwen, dat zij aan hetzelve hechten. — Op 

 wat grond toch konde Zijne Excellentie de hoop voeden , dat Hoogstdeszelf s 

 voorstellen daaromtrent bij de vorsten van Celebes zouden worden aangenomen , 

 bij wie geene machtspreuken gelden, maar die handelen, naar hetgeen regt 

 en billijk is 2 ), en op het voorbeeld hunner voorvaderen. 



1 ) Engelhard gelooft, dunkt me, wel gauw aan praatjes. — Hoe Wolterbeek in een dergelijk 

 geval op Riouw handelde, kan men lezen in mijne verhandeling van het Kon. Inst. v. T. L. 

 en V. kunde dl LI (1900), bl 35. 



2 ) Nota bene!! 



