178 § 56. Ontevredenheid in Indië over de Handelmaatschappij. 



Maar, troostte zich de Briefschrijver, ook uit al dien tegenspoed, dien 

 de regeering van den heer Van der Capellen in haar laatste stadium onder- 

 vond, zal „een onberekenbaar nut" geboren worden, te weten meer belang- 

 stelling in Nederland voor Indie, — eene belangstelling, die zich dan echter 

 niet zal behoeven te uiten in het streven „om met lange lijsten" de kolonie 

 van gene zijde der linie uit te beheerschen, doch, om evenals in Engeland, 

 er te scheppen een Kolonialen raa d 1 ). Een driekwart eeuw later zou een 

 spreker in het Indisch Genootschap van 1901 over een Kamer voor Neder- 

 landsch-lndië de hand reiken aan den Briefschrijver van 1825 2 ). 

 § 56. Dezelfde Bataviasche Courant van 4 September 1824, die de perfecte 



gezondheid van de naderende familie Van der Capellen verkondigde, had 

 bovendien eene bekendmaking van den Algemeenen Secretaris ingehouden, ten 

 aanzien van het koninklijk besluit dd. 29 Maart te voren, „houdende daarstel- 

 ling van eene Nederlandsche Handelmaatschappij". De on vrijzinnigen van zoo 

 even in Indië riepen nu moord en brand over dit monopolie- ademende stuk uit 

 Nederland. „Onoverkomelijke onheilen 11 , voorzag er Van de Graapf uit, ten 

 diepste tevens, als strijdig met 's Lands belang, het afkeurende, dat de 

 Koning zich aldus in handels 'speculatiën had begeven 3 ). — Merkwaardig zijn die 

 telkens in zeer harde woorden terugkeerende veroordeelingen , omdat zij zoo ten 

 volle, meer dan de voorspeller zelf misschien wel heeft kunhen verwachten, 

 zijn uitgekomen. „Een ieder, die Indië kent, en de belangen van Indië in 

 verband met die van het moederland waarlijk behartigt 1 ', treurde in de. 

 vrees voor „de vernieuwing van monopolie en dwangwetten en de vernieling- 

 van den geheelen vrijen handel 11 ; indien de Koning de zaken niet spoedig 

 inzag, dan zou hij „met zijne door geene constitutie beperkte magt geheel Indië 

 bederven"; „onze beste inkomsten worden aan de Handelmaatschappij opgeofferd, 

 die weldra onzen geheel vrijen handel verdrongen zal hebben, om, tegen de 

 grondwet van Nederland , eenen alleenhandel in deze rijke gewesten te stichten'' 1 . 

 „Zij , die den Koning raden om aan het belang van de Handelmaatschappij 

 de dierbaarste belangen van Nederlandsch-Indië op te offeren , bevlekken de eer 

 zijner regeering. 11 Een ieder, die niet blind in de zaken is, voorziet duidelijk, 

 luidt nogmaals de merkwaardige voorspelling, „dat het régime van 1795, 

 hetwelk men in Indië toepast, en de onwettige voordeelen, die men aan de 

 Handelmaatschappij toewerpt , den goeden geest en , mag ik het zeggen , de 

 eerlijkheid der ambtenaren ondermijnen en door de vernieling van den vrijen 

 handel, de verstopping van onderscheidene bronnen van toenemende welvaart 

 en op volslagen onkunde steunende maatregelen, in Nederland genomen wor- 

 dende, de kostbaarste bezittingen van Nederland in Indië bederven zullen, 



i) B. bl 262-263. 



a ) Mr. C. Th. van Deventer in liet Indisch Genootschap dd. 2 April 1901 bl. 37 vv, 



8 ) B. bl. 269. 



