§ 60. De opstand van Dipanegara. 191 



zoo gaaf in liet hoofd liggen en dezelve met gemak voort te brengen; want 

 op mijn kantoor. kan ik geen hall uur zonder afleiding blijven, en aan mijn 

 huis, mengt zich thans aan den druk van het overkroppende werk en van 

 de tijden, ook nog de huislijke druk van een zwaar lijdend en sukkelend 

 kindje, hetwelk geen oogenblik verpoozing aan onze onrust geeft; door welk 

 een en ander mijn geest ter neer geslagen is. — Schrijf bid ik ik U deze 

 mislukking aan de ware aangehaalde redenen en geene andere toe. Twee- 

 malen heb ik, met ter zijde stelling van alles, er aan begonnen, doch het 

 wilde, ondanks mijne wenschen, maar gansch niet vlotten." 



Het Bataviaasch Genootschap meende zich de zaak evenzeer te moeten 

 aantrekken , wel te verstaan in zoover , dat Van de G-eaaff werd uitgenoodigd , 

 om de vereeniging met een paar goede prijsvragen er over te „vergasten" •); 

 maar deze bleek evenzeer voor het aanleggen van dergelijke geestelijke smul- 

 partijen geen lust te hebben. De druk der tijden en commissaris-generaal 

 Du Bus vergalden ieders opgewektheid. 



Nevens de geldquaestie , zal wel de opstand van Dipanegara den meest g qq 

 ongunstigen indruk in Nederland over het beleid der regeering van den heer 

 Van der Capellen gemaakt hebben. We zullen ons herinneren , dat de Soenan 

 bezwaren was gaan maken tegen de opheffing van de Land verhuur; ook in 

 Djocjo ging het met de maatregelen niet naar wensch. Eindelijk besloot de 

 Landvoogd zelf er de puntjes op de i's te gaan zetten, „om", zooals Van de 

 Graaff, die natuurlijk weer mee zou gaan, het nogal vreemd uitdrukte, „de 

 belangen der Javasche vorsten (den Keizer en den Sultan) finaal te regelen" 2 ). 

 Daar er de Gouv.-Gen. geweest was in 1817 met Comm.-Gen. Elout ; en de 

 bezoeken herhaald waren in 1819 en 1822 , zou dit dus de vierde maal zijn , 

 dat de Vorstenlanden met het hoog bezoek vereerd werden. Meylan, die ook 

 wel goede gedachten kon hebben, keurde die persoonlijke bemoeiingen af. „De 

 Gouv.-Gen.", schreef hij , „kan in persoon de zaak niet afdoen. Hij- moet den 

 onzigtbaren God blijven, wiens beslissing onherroepelijk is" 3 ). Het lot was nu 

 echter in zoover den Gouv.-Gen. gunstig , dat geene reprise van de geschiedenis 

 te Makasser mogelijk werd. Juist tusschen de dagen 18 en 20 Juli in , dat Van 

 de Graaff en Meylan zich over 's Landvoogds reisplannen deden hooren, 

 schreef Djocjo's resident den 19 eu particulier aan den Gouv.-Gen., dat het 

 geivest in vollen opstand verkeerde , eene mare , die bij een officieel schrijven 

 van den 20 on werd bevestigd 4 ). 



Van de Graaff haastte zich, om naar Holland te melden, dat het heele- 



') B. N° 184. 



2 ) B. bl. 257 N° 158. 



3 ) 13. N° 157. In noot 1 van dat schrijven (bl. 257) wordt verwezen naar al. 2 der vorige 

 bladzijde; bedoeld echter is al. 1. 



4 ) Verg. Dipanegara bl. 383 en 402; ov. 97 en 116. 



