8 N° 1. Va.n de Graaff aan de familie Verschütr dd. 20 September 1816. 



hij was bij ons in het logement , toen des avonds de familie Van den Bergh in 

 het logement kwam om aldaar een nachtverblijf te zoeken, hetgeen zij bij 

 hare familie, zoo het scheen, niet naar wensch had aangetroffen. Hier was 

 echter geene mogelijkheid voor, dewijl alle kamers reeds bezet waren, en de 

 familie moest dus een ander heenkomen zoeken. De arme Tom, zijne onge- 

 lukkige gewoonte bot vierende , schijnt het rijtuig van den heer Van den 

 Bergh vergezeld te hebben, ten minste was hij op eenmaal verdwenen, en 

 wij hebben hem niet weer gezien. 



Den volgenden dag vroeg nam ik een huurwagen en begaf mij vroegtijdig 

 bij den heer Commissaris-Generaal Elout , die mij met zeer veel goedheid ont- 

 ving. De Gouverneur-Generaal bepaalde mij tegen den volgenden dag en den 

 heer Commissaris-Generaal Buyskes zag ik eerst tegen den middag. Bi deed 

 dien morgen bijna alle mijne visites af en kwam ook bij den oud-Gouverneur- 

 Generaal Siberg, met wien ik een klein half uur gesproken heb. 



Het is eene volstrekte onmogelijkheid om te Batavia te voet te gaan, en 

 men ziet dus alle de Europeanen , en zelfs Chineezen , rijden. Een ieder heeft 

 zijn wagen, die ingespannen voor de deur blijft staan. Het logement was dan 

 ook van des morgens zes uren tot laat in den avond van huurwagens omringd. 

 De meeste vreemdelingen houden hier een rijtuig bij de maand, waarvoor 

 men 75 Spaansche matten betaalt ; ik prefereerde een wagen bij den dag , die 

 mij 2 Spaansche matten kostte. 



Den tweeden dag na mijn arrivement werd ik bij den Gouverneur-Generaal 

 ten eten gevraagd en hier had ik het genoegen een oude kennis aan te 

 treffen , den luitenant-kolonel Van Schelle , aide-de-camp van Zijne Excellentie. 

 Mijne vrouw werd twee dagen later zeer vriendelijk door Mevrouw Van der 

 Capellen ontvangen en bleef dien middag daar alleen dineren, dewijl ik, door 

 een misverstand , de invitatie voor mij zelven niet had ontvangen. 



De kolonie was nog niet aan het Hollandsch Gouvernement overgegeven 

 en de dag zelfs , waarop deze overgave zoude geschieden , was nog niet 

 bepaald. Bi besloot daarom , in afwachting van mijn lot , naar eene woning 

 om te zien en met oneindig veel moeite vond ik eenige ongemeubeleerde 

 kamers bij zekere weduwe de Villeneuve op Weltevreden , werwaarts ik mij met 

 mijn geheel huisgezin, na acht dagen in het logement geweest te zijn, begaf. 

 Ik moest voor deze kamers , waarin ik niets dan vier witte muren vond , 60 

 Spaansche matten 's maands betalen. Gelukkig kwam mij eene oude vrijgelatene 

 slavin van mijne ouders opzoeken , die in zeer goede omstandigheden hier 

 leeft. Dit mensch bood op de hartelijkste wijze hare diensten aan mij aan en 

 zonder haar ware het mij onmogelijk geweest om , zonder de taal te verstaan , 

 er mij door te redden. Zij verstond gebroken Hollandsch en dirigeerde onze 

 huishouding , die dan ook dadelijk op den Indischen voet , hoe zuinig dan ook , 

 werd ingerigt. In weinige dagen had ik een kok, koksjongen, drie huis- 



