N° '2. Van de Graaff aan de familie Verschuir dd. 1 Juli 1817. 13 



orang , het woord baar, om een nieuweling aan te duiden l ). Orang lama is 

 een oud mensch, en dit woord, bij samentrekking oorlam, beteekent oudgast. 



De baren nu geven zeer veel bekommering , vooral aan de oudgasten en 

 aan de Daendelianen. Aan de eersten, omdat zij zich maar niet willen laten 

 bepraten om den generaal Daendels voor een onbesuisden domkop en dwin- 

 geland uit te schelden en tegen hem te razen; en aan de laatsten, omdat zij 

 de instellingen van den grooten meester, hoe nuttig en noodzakelijk ook, in 

 vele opzigten, niet onvoorwaardelijk als een non plus ultra van alle instel- 

 lingen willen aanbidden. Die van het nieuwe licht zoeken de vriendschap van 

 de baren meermalen ; zij zijn klein in getal en hebben dus hulp noodig, zonder 

 welke zij voor hun proces bezorgd zijn. 



Dat gewigtig punt van de L andrente is thans een onderwerp van de- 

 liberatie bij de Financiën, en de president Muntinghe heeft zijn systema met 

 eene meesterlijke hand beschreven 2 ), zoodat het wenschelijk ware, dat deze 

 zijne voordragt , hoedanig de decisie ook moge uitvallen , door den druk worde 

 publiek gemaakt ; hij heeft daarbij met overwinnende argumenten aangetoond , 

 dat de oude Nederlandsche Compagnie, sedert het oogenblik, dat zij opge- 

 houden heeft blootelijk handelaar te zijn en zich in eene mogendheid veranderd 

 en in Indië als zoodanig gevestigd heeft, bij haar systema is te gronde 

 gegaan en heeft moeten te gronde gaan ; en dat met de middelen , welke 

 door het Britsche Gouvernement in Bengalen zijn gebezigd, en welke middelen 

 door dat Gouvernement op Java zijn overgebragt , de Engelsche Compagnie is 

 gered geworden. 



De Financiën hellen tot het systema der Landrente over , en men is alleen 

 bezorgd, dat door de onvoorwaardelijke aanneming van dit stelsel, de cultuur 

 van de producten voor de Europesche markt zal verminderen en eindelijk 

 geheel zoude kunnen verdwijnen. Het is dus waarschijnlijk, dat men de voor- 

 dragt van den President , zoodanig als dezelve ligt , zal indienen aan het 

 Gouvernement , met eenige bedenkingen en wijzigingen , waardoor de hierboven 

 gemelde bezorgdheid kan worden weggenomen. 



Dan wordt het de beurt van de Adviseerende Commissie, en hier zal men 

 dan de broeders leeren kennen en het geloof, tot welk ieder hunner behoort. 

 Commissarissen-Generaal zullen zeer zeker dit pleitgeding niet afdoen , voor dat 

 zij van hunne reis door Java, welke binnen weinige dagen bepaald is, zullen 

 zijn teruggekomen. 



Het Gouvernement der Nederlanden is in deze kolonie in de hagchelijkste 

 omstandigheden aanvaard. Na alle de entraves en moeijelijkheden , door het 

 Engelsche bestuur in den weg gelegd, te hebben overwonnen, hebben Com- 



') Men schijnt dus destijds in Holland het woord baar nog niet gekend te hebben. 

 2 ) Bedoeld wordt het rapport van 11 Juli 1817, zie § 12. 



