100 N° 55. Van J. C. Reynst dd. 17 Januari 1820. 



Wij hebben op Sambas maar een honderd man en geene vaartuigen ; voor deze 

 honderd man hebben de ingezetenen geene vrees , zij geloven niet meer , dat 

 eenige Europeanen vele Inlanders kunnen verslaan ; zij zijn zeeroovers van 

 oorsprong en dus aan eene soort van oorlog te voeren gewoon ; de Engelschen 

 hebben hier ook geen goed gedaan door (zoo als zij zeggen) met achttien 

 groote vaartuigen te gelijk op Sambas te komen ; van onze vaartuigen hebben 

 zij zoo vele nog niet gezien; de schoener Calypso is met alle de drie expeditiën 

 naar deze kust op Sambas geweest ; dit brengt hen in de gedachte , dat het 

 Gouvernement weinig vaartuigen heeft; daarbij komen de zeer onvoordeelige 

 geruchten omtrent de zaken op Palembang, behelzende dat drie duizend man 

 van daar verslagen zijn geworden met verlies van acht honderd man en van 

 twee vaartuigen , eenige nadeelige geruchten omtrent Makasser en Biouw • ) , de 

 twistredenen , die de ingezetenen zich verbeelden, dat de Gouverneur Raffles 

 aan het Gouvernement geeft, en eindelijk nu het voorgevallene te Pontianak; 

 vergeef mij deze uitlatingen; de Westkust van Borneo moet door magt, 

 maar wil niet door zachtzinnigheid worden geregeerd; de etablissementen op 

 deze kust laten zich niet regeren door de vrees van de ingezetenen voor de 

 magt van het Gouvernement op Java; men wil nu zien hoedanig deze magt 

 zich kan uitbreiden en of dezelve dan nog sterk kan blijven. 



Mijn vriend de Sultan is, naar zijn praten te oordeelen, zeer goedgezind, 

 maar zijn hart ken ik nog niet genoeg om daarvan overtuigd te zijn; zoo als 

 ik aan Zijne Excellentie heb berigt, zal hij voor kort nog opbrengsten van 

 Chinezen hebben gevorderd en aangenomen; ik durf het geval met 100 man 

 troepen niet onderzoeken, maar het is zeker, dat, als hij dat doet, dat dan 

 de Chinezen aan het Gouvernement niet gaarne voor de tweede maal willen 

 betalen; in de uitlevering van personen, die zich tot ontkoming van straf 

 onder zijne bescherming of onder die van zijne prinsen begeven , handelt hij 

 niet overeenkomstig het contract 2 ) ; een oppasser van mij heeft zich bij een van 

 zijne pangerangs verschuild ; vijf-en-twintig maal heb ik hem de uitlevering van 

 denzelven verzocht , doch tot nog toe vruchteloos ; een ander oppasser van mij 

 heeft hij stilzwijgend in dienst genomen, en toen ik hem daarover gesproken 

 heb , heeft hij mij met eenige excuses te kennen gegeven , dat hij hem gaarne 

 wilde houden; dit zijn kleine zaken, misschien is hethadat, of misschien durft 

 hij dezen pangerang niet aan ; maar hij heeft mij , geloof ik , tegengewerkt in 

 de verpachting van het regt tot den verkoop van amfioen in het klein en dat 

 tot het houden van speelhuizen; ik heb de verpachting van deze regten 

 geannonceerd, maar niemand heeft zich daaromtrent bij mij vervoegd, dan 

 een Chinees ; zoo als men zegt , spion van hem , Sultan ; hij schijnt deze regten 



') Verg. Palembang bl. 614; ov. 284. 



2 ) Contract van 16 Augustus 1819; zie Veth t. a. p. bl. 72. 



