122 N° 68. Van Mr. I. Bousquet dd. 13 October 1820. 



den , dat 5 palen van hier ligt , en het was 5 uur in den namiddag , eer wij 

 er aan dachten om weder huiswaarts te keeren. 



1 ) Maar welke woorden zal ik vinden om u , hetgeen ik dezen ochtend gezien 

 en gehoord heb , af te schilderen ! Ik had mij voorgenomen om dezen avond 

 particulier aan onzen waardigen Gouverneur te schrijven, maar de pen is mij 

 uit de hand gevallen, en ik heb er nog geen moed toe gevoeld. Mogelijk zal 

 het mij morgen beter gelukken, wanneer ik mij eerst met u te schijven, wat 

 meer lucht zal hebben gegeven. Onze Cheribonsche Toewan Besar had mij 

 min of meer geprepareerd op eene ongunstige situatie, waarin ik de boeken 

 van Tagal zoude vinden, ofschoon hij er had bijgevoegd, dat de kennis van 

 onze naderende visite eene goede uitwerking had gehad, en het hem bekend 

 was , dat men met allen mogelij ken ijver en kracht werkte om onze komst met 

 gerustheid te verbeiden. Dan, hoewel wij ons veel langer te Cheribon hebben 

 opgehouden, dan men zich had mogen vleijen, schijnt het dat wij nog veel 

 te vroeg waren gekomen; want hoewel men ons een grootboek van ontvangst 

 en een van uitgaven heeft vertoond , hetgeen uiterlijk nog al eene goede ver- 

 tooning maakte, was er eigenlijk gezegd niets gereed, en het essentieelste 

 in eene verwarring , waarvan ik mij geen denkbeeld had gemaakt. Al 

 hetgeen ik gevonden heb , is een klad memoriaal , vrij kladdig gehouden , 

 loopende van 1 April tot circa ultimo Mei. De rest manqueerde; een der 

 klerken namelijk had die rest, om dezelve over te schrijven. Deze operatie 

 zoude dus hebben doen geloven , dat zulks in het net geschiedde , en mitsdien 

 in het geauthenticeerde, door den Inspecteur van Financiën gefolieerde en gepa- 

 rapheerde Memoriaal. — Boekan. Dit kostelijke boek, den 16 en September (N.B.) 

 door den heer Domis geteekend 2 ), lag voor mij, zoo schoon van achteren als 

 van voren ; en de bedoelde overschrijving was niets anders dan het redigeeren 

 der op losse notitiën , kladjes of aanteekeningen pro memoria genoteerde 

 Ontvangsten en Uitgaven van 's Lands Algemeene kas , in den vorm van liet 

 memoriaal , waarvan ik het eerste deel , tot circa ultimo Mei ingeschreven , 

 had gezien , en het zoogenaamde aldus nog bij te werken restant ging niet 

 verder dan tot ultimo Junij. Deze ellendige staat van het eerste en voor- 

 naamste — het grondboëk — deed mij onderstellen , dat er geen kasboek 

 zoude zijn. Maar ja, men had ook een kasboek aangelegd, vrij netjes, en in 

 den vereischten vorm; dan het liep slechts, wat de ontvangsten betrof, tot 

 ultimo, en, voor de uitgaven, tot den 20 Ba April; het verwonderde mij zeker 

 van daarop verscheidene posten niet te vinden, clie wel op het memoriaal 



') De brieven over hetgeen B. op zijne reis ondervindt, zijn buitengewoon aantrekkelijk, 

 maar de hier en in den volgenden brief beschreven verwarring in de comptabiliteit is éénig. 

 Ik maakte er gebruik van in mijn artikel Van Kasboekhouding in De Economist, bl. 7-10, 

 October 1898. 



2 ) Inspecteur ; zie bl. 86. 



