174 N° 105. Van de Graaff aan Mr. C. T. Elout dd. 7 Juli 1821. 



rijpe overweging, aangenomen en ik beloof mij daarvan het heilzaam gevolg, 

 dat de Gouverneur-Generaal, bij deszelfs vertrek uit Indië, dit hoogst belangrijk 

 gedeelte van 's lands dienst, geregeld zal zien werken, en tevens dat de 

 publieke administratie , daardoor , die zekerheid zal erlangen , welke daaraan 

 tot dusverre , bij ontstentenis der boeken , heeft ontbroken. 



Ik hoop , dat mijne zending naar de Moluccos voor het Gouvernement 

 niet geheel nutteloos zal zijn geweest, hoezeer ik niet mag ontveinzen, dat 

 ik dezelve, van den aanvang af, als eene zeer ondankbare commissie heb 

 beschouwd , waaraan ik mij echter niet heb mogen onttrekken , omdat Z. E. 

 de Gouverneur-Generaal , aan wiens goedheid ik zoo oneindig veel verschuldigd 

 ben, daarin belang stelde 1 ). De heer Inspecteur Meijlan heeft mij op mijne 

 reis vergezeld, en zoo ik ten aanzien der plaatsen, die ik successievelijk 

 op deze reis heb bezocht, en met betrekking tot het hoofddoel mijner zending, 

 iets goeds heb mogen verrigten, heb ik dit grootendeels aan de kunde en 

 medewerking van dien Heer te danken, dien ik, met volle overtuiging, onder 

 de uitmuntendste Indische ambtenaren durf rangschikken. 



Zoo ergens landen in Indië onder den druk van een stelsel van monopolie 

 geleden hebben, dan zeker zijn het boven alle anderen de in meer dan één 

 opzigt ongelukkige Moluksche eilanden. De staat van uitputting dezer gewesten 

 gaat alle denkbeelden en beschrijving te boven, daar er in den engsten zin 

 geene cultuur van specerijen en evenmin van andere voor de Europesche 

 markt geschikte producten aldaar bestaat, als eenlijk op de Ambonsche en 

 Bandasche eilanden , die niets meer dan stipjes uitmaken , in de groote uitge- 

 strektheid, welke de Moluccos beslaan. In deze gesteldheid hebben wij de 

 mogelijkheid niet gezien, om eenige bron van inkomsten voor het Gouverne- 

 ment te vinden, welke de voordeelen van den alleenhandel in specerijen 

 zouden kunnen opwegen, bijaldien het tegenwoordig stelsel van monopolie 

 door een stelsel van vrije cultuur en handel zoude moeten worden vervangen. 

 Aan de andere zijde nogthans is het vooruitzigt even donker, dewijl men 

 niets anders verwachten kan dan , in den tegenwoordigen stand van zaken , de 

 Moluccos van jaar tot jaar achteruit te zien gaan, zoodanig, dat dezelve 

 eindelijk het bezit niet meer waard zullen zijn. In een uitgewerkt rapport 

 hebben wij dan ook aan het Gouvernement geene andere middelen kunnen 

 voorstellen dan zoodanige , die van een ver vooruitzigt zijn en niet dan op 

 tijd kunnen werken. Dit rapport is door Zijne Excellentie, op mijn verzoek, 

 aan de heeren Muntinghe en D'Ozu (zijnde de laatstgenoemde steeds in de 

 Moluksche belangen geëmploijeerd) gezonden, om consideratie en advies; en 

 hoedanig de beoordeeling daarvan ook moge uitvallen , zal ik het mij tot eenen 

 aangenamen pligt rekenen, Uwer Excellentie daarvan, bij eene volgende gele- 



') Van de Graaff zelf had toch eigenlijk de commissie uitgelokt: verg. bl. 92 en 107. 



