HOOFDSTUK XXX. 



Correspondentie van Van de Graaff, Meijlan, De Koek, Wappers Melis, 



Goldman, kort vóór en gedurende Yan de Graaff 's tweede Moluksche 



reis van 17 Februari 1824 tot September d. a. v. 



De Moluksche reis. Familiezaken. Positie van Van de Oraaff. De lands- 

 financiën. Handelmaatschappij. Het Londensch tractaat. De verhoogde rechten 

 op de lijnwaden. Tobias'' vertrek naar Makasser. De Makassaarsche en Terna- 

 taansche zaken. Verlangen van De Koek naar Van de Graaff's terugkomst. 

 De ontvangst van den Landvoogd te Batavia en te Buitenzorg. Slechte staat 

 des handels te Semarang. 



N° 119. Van de Graaff aan zijn zivager Verschuir te Alkmaar. — Batavia, 

 19 Januari 1824. Uit de Haarlemsche Courant van den 7 en September 1.1. 

 heb ik de droevige tijding vernomen van het overlijden van mijnen Willem 1 ). 

 Ik verwachtte sedert lang dezen harden slag , die daarom echter niet te 

 minder smartelijk is geweest. Tot op dit oogenblik heb ik geene directe 

 tijding, en weet dus niet hoe de arme Agatha 2 ) deze ramp heeft kunnen te 

 boven komen. De goede Hemel spare mijn reeds bloedend hart voor nieuwe slagen ! 



Meermalen heb ik aan mijne vrouw over hare overkomst naar herwaarts 

 geschreven. De hoop , die ik meende te hebben om zelf nog eens in Nederland 

 te komen, is in rook verdwenen. Ik kan althans daaraan nu niet denken, 

 zoo lang de heer Muntinghe afwezig is 3 ) en zoo lang men mijn aanwezen in 

 Indië als onmisbaar beschouwen wil. Bovendien , bij nadere en koele overweging , 

 zoude ik eene dwaasheid begaan met voor een paar jaar naar Holland te 

 vertrekken , dewijl ik zulks niet zoude kunnen doen , zonder een groot gedeelte 

 van mijn tractement op te offeren , ongerekend de groote uitgaven eener Oost- 

 Indische heen- en terugreis. Indien dus mijne vrouw den wensch voedt, om 

 met mij nog eenmaal vereenigd te leven , is daartoe geen andere weg open , 

 dan dat zij de opoffering doet van naar herwaarts over te komen. Ik heb 

 dit echter geheel en al aan hare eigen vrije keuze overgelaten, dewijl ik 

 (afgescheiden van de gevaren en ongemakken der reis) ten volle besef, hoe- 

 veel het haar zal kosten om Daniël , Marianne en Lodewijk achter te laten , 

 hetgeen echter naar mijne overtuiging voor het geluk van die kinderen zoude 

 moeten geschieden. Wat Mietje en Christten betreft, voor deze zoude ik 



') Verg. bl. 114. 



2 ) De echtgenoot van Van de Graaff. 



8 ) Deze was dd. 29 December 1822 naar Nederland met verlof gegaan. 



