210 N° 122. Van de Graapf aan zijn zwager Verschuir dd. 24 Mei 1824. 



op Batavia terug te zijn, zullende de Gouverneur- Generaal tegen het einde I 

 van het jaar, zijne regering nederleggen en de terugreis naar het vaderland i 

 aannemen. 



Tot nog toe is onze reis in allen deele voorspoedig geweest. Het oog- 

 merk, waarmede de Gouverneur-Generaal dezelve heeft ondernomen, is hoogst 

 belangrijk, en de uitslag dezer reis zal de groote vraag beslissen moeten, welke 

 reeds in 1815 door den Koning aan Commissarissen-Generaal was opgedragen : 

 of de sedert twee eeuwen gevestigde monopolie in specerijen nog langer door 

 het Nederlandsch-Indisch Gouvernement zal worden staande gehouden , dan wel 

 of mildere en meer weldadige instellingen de plaats daarvan zullen innemen. 



Mijne zending naar de Moluksche eilanden in 1820 (van achteren door 

 sommigen beschouwd meer als een kabaal , om mij van den Gouverneur- Generaal 

 destijds te verwijderen , dan in de verwachting, dat ik mij met eer van deze in alle 

 opzigten épineuse commissie zoude kunnen kwijten) had althans plausibel ten 

 oogmerk om het Gouvernement tot eene grondige beantwoording van dit 

 vraagstuk in staat te stellen. Ik ben daarvan zeer gelukkig afgekomen , en 

 de Gouverneur-Generaal ziet nu met eigen oogen , dat ik wel gezien heb en 

 dat ik hem in alles de waarheid heb gezegd ! ). 



Gaarne beken ik, dat ik met zeer grooten tegenzin deze tweede reis heb 

 ondernomen; dan de wijze waarop de Gouverneur-Generaal mij zijn verlangen 

 te kennen gaf, maakte het mij niet mogelijk terug te blijven. Thans heb ik 

 ook geen berouw daarvan, dewijl ik de overtuiging voor mijzelf heb van aan 

 den Staat, aan de ongelukkige ingezetenen dezer uitgestrekte gewesten en 

 persoonlijk aan den Gouverneur-Generaal op deze reis van wezenlijk nut te 

 zijn geweest. Veel is door Hem gedurende deze reis gedaan , zóó veel zelfs , 

 dat dit alleen genoeg zoude zijn om zijnen roem voor altijd in Indië te vestigen. 

 Overal heeft hij, met een opgeklaard verstand en eene vaderlijke bezorgdheid, 

 de gronden gelegd voor volksgeluk en duurzame welvaart ; alleen in naam 

 heeft hij de monopolie niet vernietigd om deze groote beslissing in Rade van 

 Indië te consolideeren , hetgeen zeer zeker zijne eerste daad zal zijn, bij zijne 

 terugkomst te Batavia. 



Het is nog al zonderling, in een tijdvak van acht jaren, dat ik, op alle de 

 reizen , die de Gouverneur-Generaal gedurende zijne regering ondernomen heeft , 

 hem steeds in de eene of andere kwaliteit heb moeten vergezellen , en dit is 

 eene reden te meer, waarom het mij niet berouwt deze zijne laatste reis met 

 hem nog te hebben gedaan. Dan dit is ook waarlijk de eenige aangename zijde 

 van het tafereel mijner carrière in Indië ; want hoe vele opofferingen heeft het 

 mij niet gekost om steeds en jaren achtereen afhankelijk te zijn en een zwer- 

 vend leven, eerst als adjunct-inspecteur-generaal en toen als hoofdinspecteur 



•) Zie § 51. 



