230 N° 132. Van Me. H. J. Tobias dd. 12 Januari 1825. 



en wij zouder dat oj) Celebes niet kunnen blijven; deze expeditie zou reeds 

 in December kunnen daar komen, en hoe eer dezelve komt, hoe beter; dan 

 men moet intusschen zorgen, ik het aan dezen kant houden kan. Het terrein 

 onder het gebergte van Maros , is bij koll. De Stuers bekend ; die officier is er 

 zelve geweest en noemde het Thermopiles, en inderdaad zoo is het; wij zouden 

 een leger noodig hebben, hen daaruit te verdrijven; eene manoeuvre in hun 

 land is het eenige middel; dan wij moeten ondertusschen hier niet alles 

 verliezen. De zaken hier UHEdG. thans overbekend zijnde , ben ik overtuigd , 

 dat ik alle medewerking van UHEdG. verwachten mag; en daarom verzoek 

 ik ernstig: laat men in de beraadslagingen deswegens den vijand niet als 

 inlanders en te gering rekenen; want nimmer is dezelve zoo sterk geweest; 

 het moreel is bij hem over gegaan, de honger drijft al het schamele volk 

 naar het veld, en de rijke buit, dien zij gemaakt hebben aan eetbare waren, 

 doet alles wat nog te huis gebleven is, ook volgen. Waarlijk, indien men 

 spoed kon maken , zou onder deze omstandigheden de inval in Bonie zelve 

 van het schoonste gevolg kunnen zijn; de bondgenooten dezerzijds zouden, 

 voor zoover zij wankelen, toevallen, en onze kracht zou verdubbelen in alle 

 opzigten. 



Ik vlei mij , dat met de door den Gouv. Gen 1 , beloofde hulp , de koll. De Stuers 

 hier zal komen ; de expeditie tegen Bonie moet ook een man van ondervinding 

 en capaciteit aan het hoofd hebben ; misschien was het goed , indien deze dadelijk 

 van Java naar de bogt of naar Boeloekomba kon stevenen ; welligt is zulks 

 niet mogelijk en zal men derhalve eerst hier aan moeten komen ; dan alle oponthoud 

 is nadeel. De heer Tobias . heeft veel informaties over de situatie van het 

 land genomen, en hij was er voor om dadelijk derwaarts te doen stevenen. 



Ik eindig hiermede, Celebes steeds in UHEdG. 's aandenken aanbevelende. 



N° 132. Van Mr. H. J. Tobias. i ) — Batavia, 12 Januari 1825. Ik heb al 

 honderdmaal vergeten UHEdG. te herinneren aan de Borneosche brieven , die ik de 

 eer had UHEdG. bij deszelfs vertrek van Makassar te overhandigen en ben zoo 

 vrij zulks bij dezen te doen. Ik heb heden het besluit ontvangen van 28 Dec. N° 20 , 

 en zie tot mijn bitter leedwezen, dat Gronovius zich bitter zal beklagen, dat 

 de ongelukkige Tobias zijn vriend en beschermer was. De arme duivel heeft 

 niets , en moet zich dus alles laten welgevallen ; ware hij minder edelmoedig 

 jegens Inlanders geweest ; ware hij minder los geweest in het aankoopen van 

 zeer dure boeken, die hij tot zijne vorming noodig oordeelde, hij had zeker 

 iets. Miskend ! Geloof mij op mijn woord als eerlijk man , miskend wordt deze 

 brave, ijverige en kundige ambtenaar; vergeten wordt: dat hij in staat was, 



J ) De lieer Tobias was met den gouverneur Va.n Schelle, commissaris voor Makasser, doch 

 naar Batavia gegaan om de Regcering over den dreigenden staat der zaken, in te lichten. 



