N° 134. Van Mr. H. J. Tobias dd. 20 Juni 1825. 233 



dezen nacht eene hevige koorts heeft gekregen; God geve zonder kwaad 

 gevolg; 2 de dat gisteren de Marossche regent Kraeng Tanralili is opgevat, 

 die door zijn overloopen in October 1824 de affaire van den 19 en heeft doen 

 verliezen ' ). Zoo hij schuldig wordt bevonden , want een onderzoek , dunkt mij , 

 dient toch altijd condemnatie vooraf te gaan , dan mag men hem mijnentwegen 

 aan zekeren Captein overgeven , om zich met hem te amuseeren 2 ). 



N° 134. Van Mr. H. J. Tobias.-- Makasser, 20 Juni 1825. Zoo heeft dan 

 nu de geheele magt 62 dagen op Makassar stil gelegen :i ) ! De Generaal alleen 

 het beleid hebbende voor alle militaire operatiën, gaat mij dit niet aan, doch 

 bij UHEdG. mag ik het toch wagen te zeggen, dat in deze niet goed is 

 gehandeld , en dat dit delay een groot vertoon van zwakheid heeft aan den 

 dag gelégd, terwijl het voor den staatkundigen stand der zaken mede nadeelig 

 is, en wij nu juist zoo veel meer tijd zullen noodig hebben, om te weten, 

 wat er nog van vrede worden of niet worden zal. 



In de Noorder provintiën spargeeren 4 ) de Bonieren, dat de drie rijken Wadjo , 

 Boni en Sopeng stellig voornemens zijn nog eens een aanval te wagen , na het einde 

 der maand Hadji (medio Aug.) , doch men mag dit als zeer ongegrond aan- 

 merken , als men slechts nagaat , dat niemand Boni heeft geassisteerd , toen dit 

 rijk tot in zijn binnenste is aangevallen. Zoo Boni al iets doen wil , dan geloof 

 ik, dat zij veeleer Boeloekomba zouden aanvallen, dan wel trachten in onze 

 Noorder provintiën onrust te stooken. Wij hopen het beste, doch wenschelijk 

 ware het, dat wij voor altijd goede posten hadden op Sinjaij en Tjinrana, en wij 

 waren meester van Celebes; zonder ondersteuning van onze zijde, durven de 

 Makassaren Sinjaij niet houden; zoo zij Sinjaij hadden, en wij voor die onder- 

 steuning het geheele beheer over de in- en uitg. regten, even als op Tjinrana, 

 Pan Lak en Palos, en mogelijk nog een postje op Mandhar, dan zijn wij de 

 Heeren van dit Celebes , en ik geloof niet , dat iemand zal tegenspreken , dat 

 onze onkosten reeds hierdoor zouden worden goed gemaakt. Ongelukkig, dat 

 de finant. staat des Gouvt s en het personeel der armee geene belangrijke voor- 

 schotten gedoogen. 



UHEdG. zal zich mogelijk verwonderd hebben , dat de vorige koning van 

 Tanette in een zekeren zin in genade is aangenomen; zijn twist met de 



') Zie N" 131 bl. 228. 



2 ) De briefschrijver heeft met zekeren Captein vermoedelijk gedacht aan de spreekwijze hij zal 

 luel naar kapitein Jas gaan of hij is reeds bij kapitein Jas, welke gebruikt werd en wordt van 

 iemand, die sterven moest of gestorven was. 



3 ) Den 19 eu en den 22 en April 1825 waren de troepen van Boni te Makasser teruggekomen en 

 den 19 en Juni scheepten zij zich in tot bestraffing van Soepa. Gerlach zegt op bl. 327 van zijn 

 werk, dat generaal Van Geen deze expeditie had voorbereid „avec autant de vigueur que 

 possible". Zie verder Tobias' beschouwingen in § 52 sub c. 



4 ) Spargeeren w. z. uitstrooien, verspreiden, rondpraten. Zie Kramer's Woordentolk. 



