90 



mbelete (op Ie). De beteekenis van -e, -te is aansporend, dus den Imperatief 

 versterkend. Andere voorbeelden zijn nog pa moe /ai (op la), pamoe/aite 

 (op i), pasa'ete (op 'e) „stijg* in, ga aan boord". 



Niet alleen bij den Imperatief is (t) e in gebruik, bet wordt ook ter ver- 

 sterking acbter andere w. w. vormen geliecbt, bv. i a d i 1 a si a m i o e, boe roe 

 ia mi oemoerate (klemtoon op ra) „bet zal aan u lieden gegeven worden, 

 maar wat zullen wij doen?'' 



masa'ete (op 'e) „thans instappen"; verder bij de partikels soeë en 

 b o e a, die dienen ter omschrijving van het Praeteritum, dus soeë te, boeate 

 (klemtoon op e en a). 



Eene andere nadrukspartikel is - w e, die ook achter den Imperatief 

 wordt gevoegd. In het Sang. luidt deze partikel b o e ë of w o e ë, verkort tot 

 - b e ( - w e ), zie Sprkk. bl. 273. Voorbeelden zijn : p a ' a n a o e n g a w e i ' o 

 s a r o e n g mapa'aoerasoe aio misa „bedenk gij den Zondag te hei- 

 ligen"; pangadatawe si a m a n g o e boeroe sinangoe „eer uwen 

 vader en uwe moeder'' apoeloewe i'ite madaringita sasinaoet 

 oe Roeata „laat ons luisteren naar de geboden Gods". De constructie van 

 dezen zin is wel geene goed Talaoetsche, daar zij duidelijk eene navolging is 

 van het Mal. „hëndaklah kita mënëngar", maar de vorm apoeloewe is op 

 zich zelf goed. Verder: a w o r e t a n a w e o e d e m e d a „pas op dat die tafel 

 niet worde beschreven". 



Ook achter andere woorden is deze nadrukspartikel te vinden, bv. 

 a r i e w e, de partikel van de Verbiedende wijs (zie beneden, in § 55), ta'ambe 

 „nog niet", uit ta'ana en we. 



Ten slotte is nog de a te vermelden, die achter sommige Imperatieven 

 staat, bv. t o g o r a, van den stam togota; ook bij deze -a wordt de klem- 

 toon verplaatst naar de lettergreep die voor de - a staat; deze valt dus in 

 to-gota op t o, in togora op go. Andere voorbeelden zijn: oebenaa 

 (klemtoon op na), van oebena „de handen in de zijde houden"; b a t e a a, st. 

 bate; paoene mbetaa (klemtoon op m b e), st. o e n e m b e t a (op ne) 

 „dicht langs den zoom gaan, den uitersten kant houden" ; paparalintoedaa 

 (kl. op da), st. lintoeda (kl. op 1 i), Dit -a heeft dus denzelfden invloed 

 op den vorm van het woord waaraan het wordt gehecht, als het bovengenoemde 

 (t) e. Wat de laatste ain bateaa en paoene mbetaa beteekent, kan 

 ik niet zeggen. 



§ 55. De Verbiedende Wijs of Vetatief wordt gevormd met ar ie 

 of a r i e w e, eene partikel die eene waarschuwende beteekenis heeft „laat niet, 





