104 



-ngkoe en -koe naast elkander staan. Zoo in het Tal. -'oe en -ngkoe, 

 terwijl Sang. uitsluitend -koe heeft, gelijk ook het Tontemboansch. Plet Bare'e' 

 heeft -koe en dialectisch -ngkoe, het nauw verwante Parigisch heeft 

 -nggoe (over -ngkoe). 



De ng van ngkoe, ngkamboea, ngkadoea, ngkamioe, nta- 

 roea, ndadoea, ngkami, ngkite is het tot genitief-teeken geworden 

 lidwoord, waarover reeds boven, in § 16-18 is gesproken. Bij de andere 

 bezittelijke voornaamwoorden is het de i die deze functie vervult, terwijl bij 

 'oe, ngana, taloe en mangitooe de i is weggevallen, na den 'vocalischen 

 uitgang van het voorafgaande woord. Vóór den nasalen beginner van ngana 

 en mangitooe kan zich ook het lidwoord n niet handhaven. 



De 3<*e pers. e. v. -ne staat voor nia, d. i. n -f ia; hier is de n dui- ; 

 delijk het lidwoord. In noe kan de n de m van het oorspronkelijke moe 

 hebben verdrongen. 



Het is in ieder geval duidelijk, dat de persoonlijke voornaamwoorden, 

 zoowel in hun zelfstandigen als in hun afhankelijken vorm, alle van een lid- 

 woord zijn voorzien (of voorzien geweest) en dat dit bij de afhankelijke vormen 

 tot genitief teeken is geworden. Wat betreft de vormen ngoe en nge na 

 halfgesloten eindsyllaben, de ng is hier ontstaan uit hamzah -f n; de faucaal 

 hamzah heeft dus aan de n eene velare uitspraak gegeven. 



Bij samengestelde woorden of uitdrukkingen komt het pron. suff. achter 

 het hoofdwoord der samenstelling, bv. anangoe wawine „uwe dochter", 

 anange esaka „zijn zoon". 



Wat betreft het gebruik van twee- en drievoud, ook bij het meervoud 

 wordt nog dikwijls een telwoord gevoegd ter aanduiding van het aantal personen 

 waarvan sprake is, wanneer dit bv. niet grooter is dan tien. Het zelfde vermeldt 

 Hardeland van het Ngadjoesch, op bl. 99 zijner Spraakkunst. Ook in het Bare'e en 

 in andere Toradja'sche talen vindt men deze eigenaardigheid, hoewel daar geen vor- 

 men voor het twee- en drievoud bestaan, zooals in het Sangireesch en h,t Talaoetseh. 



De klemtoon valt bij de aanhechting der eenlettergrepige pron. suff. 

 achter woorden met open eindlettergreep. op deze eindlettergreep, dus m 

 toeari'oe, toearinoe, toearineop de lettergreep ri. Bij aanhechting 

 aan woorden die met nasaal of hamzah zijn gesloten, (behoudens de achter- 

 gevoegde looze a), blijft de oorspronkelijke klemtoon van het woord behouden. 



§ 63. Aanwijzende Voornaamwoorden. 



l e persoon: indi „deze, dit", gebruikt van iets dat de spreker in 

 de hand heeft, of met de hand kan bereiken of aanwijzen. 



