105 



o e de „deze, dit; die, dat", gebruikt ter aanwijzing van hetgeen iets 

 verder van den spreker ligt dan liet met indi aangewezene. 



Versterkte vormen dezer aanwijzende voornaamwoorden zijn: inde te 

 „hier bij mij" en oedete „id., maar iets verder af", bijwoorden van plaats. 



2 de persoon: isoede, ter aanduiding van hetgeen dichter bij den 

 aangesprokene dan bij den spreker is, „die, dat". 



3 de persoon; eigenlijke aanwijzende voornaamwoorden van den 3 rlen 

 persoon zijn er niet. Om iets aan te duiden dat noch bij den spreker, noch 

 bij den aangesprokene is, gebruikt men plaatsaanwijzende bijwoorden. Men 

 moet daarbij in het oog houden, dat de dorpen op de Talaoet-eilanden alle 

 aan de zeekust zijn gebouwd, met het front der huizen naar de zee, zoodat 

 de zeezijde „voor", de landzijde „achter" is. De beide richtingen links en rechts 

 van iemand die met het gezicht naar zee staat worden „opwaarts" en „neder- 

 waarts" genoemd, naar gelang der plaatselijke gesteldheid. Zoo zegt men: 



loda „daar aan den zeekant", indien het aangewezene te zien is, 

 lodasindi, indien het niet te zien is. 



dala' „daar aan de landzijde", indien het aangewezene zichtbaar, 

 dalasindi, indien het onzichtbaar is. 



doso „boven, aan de bovenzijde, opwaarts", als het aangewezene zicht- 

 baar, d o s o s i n d i, als het onzichtbaar is. 



bowa „beneden, aan de benedenzijde, afwaarts'', als het aangewezene 

 te zien is, bowasindi, als het niet te zien is. 



Verder wordt nog gebruikt poi, om eene richting aan te duiden die 

 zoowel met doso als met bowa ban samenvallen, bv. waar men zich bevindt 

 op eene plaats die zich niet langs de zeeknst uitstrekt. Is het aangewezene 

 niet zichtbaar, dan gebruikt men po is indi „daar, ginds, daarginds". 



De bijvoeging van het lidwoord, die in het Sangireesch deze bijwoorden 

 van plaats tot aanwijzende voornaamwoorden maakt, kan in het Talaoetsch 

 niet plaats hebben, daar het Tal. het lidwoord e van het Sang. niet bezit. 



Wat betreft den vorm der bovengenoemde aanwijzende voornaamwoor- 

 den, indi is id. met Sang., Mal., Bikol, Famp. Maleg., Petapa'sch (Tomini- 

 bocht) ini, vgl. Napoesch ide, Morisch end e. O e de en soede zijn in het 

 Sang. weder te vinden in de vragende voornaamwoorden hoede, soede 

 „welke, welk?" Men kan het er voor houden dat oede is ontstaan uit oedi 

 en het dan naast indi, idi stellen, zooals in het Jav. ik o e staat naast iki, 

 om het verder verwijderde aan te duiden. 



Indete en oedete bevatten beide den nadrukwijzer te, waarover 

 reeds boven is gesproken, zie § 54. 



