108 



Apa komt in tallooze Indonesische falen voor, als een woord van onbe- 

 paalde beteekenis, evenals a n o e, k o e r a (k o e j a, koe d j a, k o e a), g a o e. 

 Samengesteld met apa is het Tal. er e apa, Sang. k ere apa, woordelijk „zoo- 

 als wat?", vdr. „boe, hoedanig". 



§ 66. Betrekkelijke Voornaamwoorden. 



Als zoodanig worden gebruikt de vragende voornaamwoorden, dus is ai 

 voor personen, apa in bet enkelv. voor zaken, in bet meerv. voor personen en 

 voor zaken. Terwijl in het Sang. op deze beide woorden bet eigenlijke betr. 

 voorn.w. volgt, heeft dit in het Tal. alleen maar plaats bij apa en niet bij 

 i s a i. Voorbeelden: padaringika is ai pi' ta/inga ip ad ar ingika „hoore 

 wie coren heeft om er mede te hooren'; iamioe apa n ma ' ar ingika „gij- 

 lieden die hoort"; saroenga ma 'as om ba tooemata apa n madea'a 

 „zij zullen vinden, de lieden die zoeken"; anase'e ia mi manga pid o e 

 sasimbaka sis ai soeëte nando/ok ia mi .opdat wij brengen antwoord 

 aan hen die ons hebben gezonden." 



Door invloed van het in de Maleische spreektaal zoo druk gebruikte 

 jang, dat (vooral door Europeanen) ook dikwijls door apa wordt vervan- 

 gen, hoort men in het Tal. apa n meer gebruiken dan in zuivere taal noodig is. 



§ 67. Wederkeerend Voornaamwoord. 



Als zoodanig wordt gebruikt batangana „zelf, eigen, lichaam," dat 

 met het suffix -ana is afgeleid van batang, in vele Indon. talen „liggende 

 boomstam, lichaam" beteekenende. Uitdrukkingen als „ik zelf, gij zelf, hij zelf" 

 worden dus, waar dit in het Tal. noodig is, wedergegeven door ba tan ga- 

 ngkoe, batanganoe, batang ane. Het is er echter ver vandaan dat het 

 wederkeerend voornaamwoord in het Talaoetsch even druk zou worden gebruikt 

 als bv. in onze taal. Waar men met nadrukwnzers kan volstaan en waar de 

 samenhang het gebruik overbodig maakt, daar wordt batangana ook niet 

 gebruikt. Voorbeelden zijn: ta/antoep o e tooemata waine ere toema- 

 /antoep o e watanganoe „bemin andere menseben gelijk (gij) uzelf bemint"; 

 toema/a n toep o e watangana „liefde tot zich zelf: batangana tawe 

 m a ' o 1 a ' a a r a w e p i n a p a ' o 1 a' i t o o e s i a ' o e „ zelf doet hij bet niet, maar bij 

 heeft mij gelast het te doen". Hier valt dus groote nadruk op liet „zelf" en 

 daarom is batangana dan ook gebruikt. Doch waar vrij „zelf" gebruiken in 

 den zin van „alleen, zonder een ander", daar zegt bet Tal. sas.ane (stam sa 

 „een", met pion. suft', -n e) „in zijn eentje", bv. soeëte na'ola'a o e d e i'o 

 sasane? „hebt gij zelf (gij alleen, zonder hulp van anderen) dat gemaakt?" 



