II 
planten op een vierde van het menschelijk geslacht, zooals de Chineesche, 
maar werkte overal als een voorbijgaand verschijnsel, dat van het Oosten naar 
het Westen zich bewoog; — doch die van China is als een licht dat nooit 
van plaats veranderde, maar, altijd toenemende in glans en gloed, steeds meer 
en meer den omtrek in wijder en wijder kringen in zijne stralen ging om- 
vatten. Wien nu ook de palm worde toegekend, òf aan de reusachtige Chi- 
neesche natie, òf aan die enkele volkjes van het Kaukasische ras: den naam 
van beschaafde natie verdient China allezins, en als zoodanig heeft het aan- 
spraak op waardeering en belangstelling van elken Westerling. 
Hare hooge oudheid, de ongeëvenaarde levenskracht, die zij in al de 
phasen, welke zij heeft doorloopen, steeds getoond heeft te bezitten; het ver- 
mogen om zichzelf in stand te houden, hetwelk haar in zulk een ongehoor- 
de mate eigen is: dit alles maakt de Chineesche beschaving tot een der merk- 
waardigste verschijnselen in de geschiedenis der volkeren. Eene uitgebreide 
letterkunde was haar kind. Zonder groote gapingen, en zonder hier en daar 
te worden afgebroken, daalt deze van uit de hoogste oudheid neder tot naar 
den huidigen dag en is een der weinige wegen, die ons het verst nog terug- 
voeren naar de bakermat van het menschelijk geslacht. Voor den navorscher 
van de Wereldgeschiedenis niet alleen, en voor den oudheidkenner, die de 
ontwikkelingsgeschiedenis der menschheid nagaat tot in hare wieg, is zij van 
onschatbare waarde, maar ook voor den socioloog, die de wetten van de samen- 
leving opspoort en noodig heeft die aan een ander volk te toetsen; voor den 
ethnograaf, die er zijn werk van maakt de zeden, gewoonten en godsdienstige 
gebruiken van de verschillende natiën, die de aarde bevolken, te beschrijven 
en met elkander im verband te brengen; voor den taalvorscher, die den mensch 
wil leeren kennen uit dat talent, hetwelk hem in zoo hooge mate van 
de dieren onderscheidt; voor elken tak van wetenschap in het kort, die ook 
andere rassen en andere volken dan waartoe zijne beoefenaars behooren, op- 
neemt in zijn sfeer. Evenals de beschaving, die haar baarde, heeft de letter- 
kunde der Chineezen zich ontwikkeld uit zichzelf en zonder invloed van het 
Westen, en dit vooral maakt zoowel moeder als kind de aandacht overwaar- 
dig van elkeen die belang stelt in de studie van de volkeren, van de samen- 
leving, van den mensch. 
Een eerste vereischte om een volk te leeren kennen en een eenigzins 
steekhoudend oordeel te kunnen vellen over zijne beschaving, is de zeden en 
gebruiken na te vorschen, die deze beschaving heeft gebaard. Brengt men 
dus de gewoonten en begrippen der Chineezen in verband met de om- 
