—_ ll — 

zich met hetzelve zóó vereenzelvigd heeft, dat hij gezegd kan worden de ziel van het 
godsdienstig gevoel der natie uit te maken. 
Hoewel de vereering der voorouders nergens ter wereld zulk een hooge vlucht 
heeft genomen als in Oost-Azie, zoo is er toch bijna geen land ter wereld waar zij 
niet op grootere of kleinere schaal heeft bestaan, of nog bestaat (26). En geen wonder. 
Immers, het zijn de banden des bloeds, de hechtste die de Natuur ooit heeft gesmeed, 
die haar in het leven hebben geroepen. Zijn niet de ouders de aangewezen personen 
om hun kinderen en kleinkinderen te beschermen in tijden van nood en gevaar, hen 
te helpen bij ziekte en gebrek, hen bij te staan en te troosten in ellende en verdriet, 
in het kort, hen te behoeden voor al die kwalen en onaangenaamheden des levens, 
die hun minnend ouderhart zouden bedroeven, indien zij nog op aarde onder de leven- 
den verkeerden? Alle natuurlijk menschengevoel leidt er dan ook van zelve toe om 
die vereering der voorouders te bestendigen en te ontwikkelen, dáár waar ze eens 
wortel heeft geschoten in het hart des volks. Men moge er op nederzien als afgoderij 
onder het mom van ouderliefde: — te ontkennen valt het niet, dat de voorvaderlijke 
eeredienst der Chineezen een edeler en schooner karakter draagt, dan het ontsteken van 
kaarsen voor zoogenaamde heiligen van onbekenden of fabelachtigen oorsprong, wier 
verdienste voor het meerendeel bestaat niet in diensten, die zij aan de lijdende mensch- 
heid hebben bewezen, maar in dweperij, die hen er toe bracht zich te laten martelen 
en dooden voor de hersenschimmén hunner verhitte verbeelding. Wie zonder zonde 
van afgoderij is werpe op de Chineezen den eersten steen ! 
Dat bij de vereering der voorouders niet alleen de zucht om hun bescherming 
en hulp te erlangen voorzit, maar ook edeler drijfveeren in het spel zijn, kan een 
gesprek met ieder beschaafd Chinees getuigen. „Wellicht is men in den grooten natio- 
nalen plicht weert uwen vader en uwe moeder’ te kort gekomen; wellicht heeft men 
dengenen, wien men het leven is verschuldigd, het laten ontbreken aan voldoend voed- 
sel en kleeding; wellicht heeft men hen op den ouden dag minder met vreugde en 
gemakken omringd dan men had kunnen, had moeten doen. Nu de geliefden ons 
door den dood ontvallen zijn, en hunne zielen — wie durft er aan twijfelen ? — ons huis 
omringen, en beschermend op ons neder zien, evenals toen wij, nog jong en onbedre- 
ven, de liefderijke ouderhulp niet konden missen: — laat ons nu ten minste trachten 
‚ zooveel mogelijk goed te maken waarin wij, willekeurig of onwillekeurig, jegens hen 
hebben misdreven, of zijn te kort gekomen. En de weinige jaren gedurende welke 
zij, zwak en gebrekkig, zich onder onze hoede hebben gesteld: zij zijn niet genoeg 
geweest om hun te vergelden hetgeen zij voor ons in onze jeugd hebben gedaan. Laat 
| 
| 
















(C°) Ook in onze kolonien bestaat zij, vooral op Bali. De dooden worden daar gezegd in de bergen 
te huizen, en te waken over het lot, den handel en wandel van hunne nakomelingen: — van daar dat 
men hen aanroept vóór elke onderneming van eenig belang, of wanneer men door ernstige gevaren 
wordt bedreigd: — Clavel, „Histoire des Réligions”, Livre III, Chap 1. De Javanen vereeren even- 
__ eens hunne afgestorvenen: — Veth, „Java” I bladz 320 en volg. 

