— 128 — 








dat gewichtige document, hetwelk van 22 eeuwen vóór de geboorte van Christus dateert, 
wijst er op dat ten tijde van Keizer Sjoen reeds instellingen bestonden waar men de 
ouden van dagen onderhield en de jeugd onderwijs gaf (*), — instellingen die, naar 
men wil, de grondslagen vormden voor de latere groote kolleges van de hoofdstad (?). 
Reeds de groote Mencius (300 vóór Chr.) vermaande de vorsten zorg te dragen voor 
miet minder dan vier verschillende soorten van scholen die hij ‘met name noemt en, 
volgens zijn zeggen, reeds bestonden onder de Hia- de Sjang- en de Tsjow-dynas- 
tiën (3) (2205 tot 800 vóór Chr.), want, zegt hij: „dan zal het volk vervuld worden 
„met ouder- en broederliefde, en geen grijsaard gezien worden op de straten en wegen met 
„zware vrachten op de schouders” (ft). Wie meer over het onderwijs in de oudste 
tijden van het Chineesche rijk verlangt te weten, raadplege o. a. Biot’s bewerking ve 1 
de op dat onderwerp betrekking hebbende hoofdstukken uit de Encyclopedie van Ma 
Twan Lin, uitgegeven onder den titel: /lssay sur l'histoire de Instruction publique 
en Chine.” 
Ook thans nog wordt van het volksonderwijs in China zeer veel werk ge- 
maakt. En hoewel het iedereen vrijstaat onderricht te geven; hoewel het Gouverne- 
ment het schoolwezen niet anders steunt en aanmoedigt dan door wijze lessen en 
vermaningen: toch zal men betrekkelijk zelden iemand aantreffen die niet lezen er 
schrijven kan. Hervolle regeeringsposten zijn slechts toegankelijk door het aflegg en 
van de letterkundige staatsexamens, en het eerzuchtige, dat is het Zeste deel der 
natie, is er dus steeds op uit zich op studie toe te leggen en zich met alle oude, 
in hun oog eerwaardige, grondbeginselen van wijsbegeerte en regeeringsbeleid, van 
wetgeving en van vorstendeugd, te vereenzelvigen. Die studie, zij regeert aldus de 
neezen, die alles met afgoden bezielen, dan ook niet hunne beschermgeesten van de 
studie, van de letterkunde bezitten? j 
Zij hebben zelfs wel meer dan één Minerva, doch wij zullen slechts de vijf 
voornaamste Läteratuurgoden, die in Foehkjen worden vereerd, in behandeling nemen. 
Zij zijn: É 
1. Wan Tsjhang Kd Es in Emoy gewoonlijk Bóen-Pshiong- Kong Ì Ì js 
geheetens. 
ba De wijsgeer Kwan B, in Emoy Koan-Hoe-Tsóe | kk FJ. $ 
UI. Lu Sijen Tsoe Z Al m., de Patriarch Luu, in Bmoy Zoe Sújen-7sô p 
()__Li-ki, hoofdst. + zl (@) Zie ook de welbekende historische Encyclopedie va 
Ì ú ì PS X | 5 ju 
Ma Twan Lin EB it KE, getiteld : 4 Jk SE en boek -40. (©) Menciu 
h) a. FE EN . . . : RE 
boek Eg X EN ) hoofdst. 3; Legge’s vertaling bl. 118. Die vier scholen heeten Pé 
Fe, KE en ij, en moeten respectievelijk als dorps- en districtsscholen en staatsakademie 
voor hooger onderwijs worden beschonwd: (verg. o. a. het Heilig Edict van Keizer Joeng Tsjin 
ZE IE B a MO, veotat. 0. C9Mencius boek B HM HE L hootdsf 
3 en 7; Legge’s vertaling bladz. 7 en 25. 

