— 130 — 































Taoisme de eenige eeredienst van zuiver Chineeschen oorsprong is, en evenals bijns 
alle godsdienstige sekten van het Westen de vereering des Heelals tot grondslag heeft 
genomen voor zijne leer. Wij hebben ook gezien dat het den materieëlen Hemel als 
Parelkeizer verheerlijkte en diende: wij kunnen er echter bijvoegen dat niet alleen die 
Hemel als ééne ondeelbare godheid werd vereerd, maar dat ook zijne onderdeelen : als de zon, 
de maan (*2) en de sterren, met afgoden werden bezield. Het is datzelfde Taoisme hetwe k 
het uitspansel met goden bevolkte, de krachten der Natuur verheerlijkte en zich een 
Parnassus schiep evenals de Grieken, die immers ook het uitspansel tot tooneel maakter 
van de daden hunner mythologische helden, goden en godinnen. Het zijn de sterren 
die, in verband met hunnen stand aan den Hemel ten opzichte van zon en maan, 
het oog van een primitief volk, hetwelk de ware oorzaken der natuurverschijnse n 
niet kent, de jaargetijden regelen, en daardoor absoluten invloed uitbefenen op het ont. 
staan en bestaan van al wat leven heeft op aarde. Zij doen dus warmte en koude e 
kander regelmatig afwisselen en kondigen de jaarlijksche perioden aan van regen et 
droogte, wind en sneeuw; zij bepalen daardoor de menschelijke bezigheden, oefenen 
invloed uit op de productie en derhalve op het geluk en het ongeluk van den mensch: 
in één woord, zij zijn de hoogere machten, die de wereld en al wat daarop is besturen 
en regeeren. De eenvoudige waarneming van den loop der Natuur baarde den dienst 
der hemellichten en gaf geboorte aan astrologie en sterrenwichelarij: dit is het geva 
geweest bij al de Westersche volkeren der oudheid, en zoo is het bij de Chineeze 
gegaan. Nog kost het weinig moeite om in onze moderne godsdiensten de overblij if: 
selen van den ouden Natuurdienst op te sporen, en wij hebben reeds gelegenheid ge 
had enkele voorbeelden daarvan aan te halen; doch bij de Chineezen gaat zulks me 
nog veel minder moeite gepaard, aangezien zij den ouden vorm van Natuur- en s 
vereering in zoo vele gevallen bijna onverbasterd hebben bewaard. Als voorbeeld mog 
de godheid dienen dien wij nu aan het behandelen zijn, en die door geen enkele 
beschaafden Chinees ergens anders zal worden gezocht dan aan den Hemel ('5). 
Als beschermgod van de studie, uitdeeler van geleerdheid en bevorderaar de 
wetenschap geniet Wun Tsjhang eene uitgebreide vereering. Men plaatst hem bijn 
even hoog als Confucius, en richt in den regel een tempel voor hem op nevens dier 
welken men in bijna elke stad ter eere van China's grootsten wijsgeer heeft gebouwt 
Confucianistische tempels bevinden zich gewoonlijk ter plaatse waar de letterkundig 
staatsexamens worden afgenomen, en dus de mededingers naar een graad uit al 
hoeken des lands te zamen stroomen, en het is dus ook dáár, dat men de Ww 
Tsjhang-tempels zoeken moet. Maar te Emoy, dat geen departements- noch districts 
(:°) De zon en de maan behooren nog altijd tot de voorwerpen van Keizerlijken eeredienst, 
zijn als zoodanig opgenomen in de „Gezamenlijke statuten van de Groote (hedendaagsche) 
dynastie” IN IE Ër EL be 
(:°) De reden waarom de ster of het sterrenbeeld Wun Tsjhang, en geen ander hemellich 
tot God van de Letterkunde werd verheven, hebben wij niet kunnen opsporen. Zij zal wel in d 
astrologische geheimen van verloopen eeuwen zijn gelegen. 
