mr 
— 146 — 
Taoisme niet onder. Ongerekend nog de overblijfselen van den dienst der Natuur, die zij in 
zoovele harer gebruiken heeft bewaard , schept zij zich een leger van goden en godinnen , die | 
onder den naam van Heiligen moeten waken en werken voor het lichamelijk heil harer 
kinderen. Zij heeft haren god van den oorlog: St. Joris; haar patroon tegen de 
pest en andere besmettelijke ziekten: St. Rochus; hare heschermgodin tegen een 
onverwachten dood: St. Barbara; haar patroon tot het terugvinden van verloren 
zaken: St. Antonius; haar beschermheiligen van steden, wijken en parochiën, die 
hunne parallel hebben in de stadsgoden der Chineezen,-waarvan wij later in onze 
verhandeling over den laatsten dag des jaars zullen spreken. Meerdere namen behoeven 
wij niet aan te halen om dit puvt van overeenkomst tusschen Taoisme en Christen- 
dom te doen uitkomen, en wij wijzen er alleen nog op dat het, om zoo te noemen, 
ethisch gedeelte van het Katholicisme, hetwelk, en ten onrechte, bij zijn metaphysisch 
en materialistisch deel maar al te zeer op den achtergrond geschoven wordt, in China 
is vertegenwoordigd door een derde afzonderlijke sekte: het Confucianisme. Dit houdt 
zich uitsluitend bezig met den mensch en werkt dus binnen den kring van het gezond 
verstand, begrijpende dat al wat daarbuiten ligt den mensch moet geleiden op dwaal- 
wegen, waarop het ten hoogste ongerijmd is de grondslagen van deugd en moraliteit 
te vestigen. „leder zoeke de deugd in zich alléén, want het is de Natuur zelve die 
vin elken mensch de beginselen van moraliteit heeft neergelegd”: ziedaar het hoofd- 
beginsel, dat Chima ’s beide hoofdwijsgeeren, Confucius en Mencius, allerwege in hunne 
werken doen doorblinken. Maar van priesterdom, goden en godinnen hebben zij niet 
gewaagd, en het is alsof zij reeds het besef in zich omdroegen, dat ieder het zich 
ten schande rekeneu moest goden en priesters noodig te hebben om moraliteit te 
bezitten. De drie verschillende sekten die op Chineeschen bodem tieren: de meta- 
physische, de materialistische en de ethische, m. a. w. het Boeddhisme, het Taoisme en 
het Confucianisme: wij vinden ze dus vereenigd in het Christendom terug, en hebben 
hier op eenmaal de verklaring van het op den eersten oogopslag zoo vreemdsoortige 
feit, dat een en dezelfde Chinees tegelijkertijd drie verschillende leeren belijden kan 
die elkander niet vervloeken, vervolgen of trachten uit te roeien. Immers, doet niet — 
ieder rechtgeaard Katholiek volmaakt hetzelfde? „Drie leeren één leer” (*6) zeggen 
de Chineezen. ej 
Laat ons nu, na deze uitwijding, tot Kwan Jin terugkeeren. Wij zeiden 
dus dat zij niet als Natuurgodheid, noch als een historisch wezen, maar als de ver- 
pensoonlijking van een begrip, en wel in dit geval van het begrip genade moet wor- 
den beschouwd: — doch de zuivere, oorspronkelijke leer van Boeddha kende geen 
genade, en dus moet de geboorte van Avalokites'vara in een later tijdperk van 
verbastering worden gezocht. Het wezenlijk Boeddhisme is atheistisch, ten minste 
in den zin dien wij gewoon zijn aan dit woord te hechten. Het erkent wel een soort 
| 
| 







0 zZz E& — X&. 
