— 174 — 
In nauw verband met al deze vormen van zonnedienst staan ongetwijfeld de 



















ceremoniën van de uitdooving en de vernieuwing van het vuur, die op hetzelfde tijdstip — 
van de lente algemeen in de Christelijke kerken in zwang, ja zelfs voorgeschreven zijn. 
Op Zaterdag voor Paschen begeeft zich de hoofdpriester van het kerkgebouw in den 
vroegen morgen naar het voorhof of het koor. Het schijnt namelijk dat de plechtig- 
heid, die hij wil gaan verrichten, niet in het schip of op het altaar plaats mag hebben :_ 
— hij maakt er vuur door middel van een vuursteen, steekt er eenig hout mede aan, 
zegent vervolgens het nieuwe vuur en dooft het oude uit: Nadat hij het met wij- 
water heeft besprenkeld en met wierook bestrooid, wordt een kaars aan het nieu- 
we vuur ontstoken; men begeeft zich daarmede in processie naar het altaar en 
vangt onmiddelijk aan met het wijden van de zoogenaamde paaschkaars. Aan deze 
worden vervolgens alle andere kaarsen ontstoken als aan de vlam van het nieuwe vuur. 
Eene overlevering zegt, dat in de eerste eeuwen van het Christendom de lampen , 
brandende op het Heilige Graf en witgedoofd op Goeden Vrijdag ingevolge een overoud 
gebruik, wederom van zelf op Zaterdag vóór Paschen op wonderdadige wijze werden 
aangestoken door een vuur, dat jaarlijks te dien einde van den hemel daalde. Het 
mirakel duurde, naar men wil, tot in de twaalfde eeuw, als wanneer God er een eind 
aan maakte om de kruisvaarders te straffen voor de misdaden, die zij zoo gewoon 
waren in het Heilige Land te begaan! De Christenen van de Grieksche Kerk zijn 
echter overtuigd dat het mirakel nog steeds voortduurt tot op den huidigen dag, en 
hunne papen doen natuurlijk alles wat in hun vermogen is om hen in dat geloof te 
stijven. Op Zaterdag vóór Paschen begeeft de menigte zich naar de Kerk van het 
Heilig Graf. vEn attendant”, zegt Thévenot — „que le feu sacré descende, ils font 
„milles farces indéeentes dans l’église. Is y courent comme des insensés, poussant 
„des eris et des hurlements affreux, se jetant les uns sur les autres, se langant des 
„coups de pieds: en un mot, donnant toutes les marques d'une véritable folie. Ils 
„ont en main des bougies, qu’ils lêvent de temps en temps vers le ciel, comme pour 
„lui demander le feu saint. Sur les trois heures du soir on fait la procession autour 
„du saint sépulere. Après trois tours un prêtre vient avertir le patriarche de Jérusalem 
„que ie feu est descendu du ciel. Alors ce prélat entre dans le saint sépulere, tenant 
„dans chaque main un gros paquet de bougies, et suivi de quelques évêques. Il en 
„sort peu de temps après, les mains garnies de bougies allumées. Dès qu'on le voit 
„parätre, chacun s'empresse de s’approcher de lui, pour allumer sa bougie aux siennes. 
„Dans ce tumulte on n’épargne pas les coups pour s'ouvrir un passage: c'est un désordre 
veffroyable, et le patriarche court souvent le risque d'être écrasé, malgré les eflorts 
„des soldats musulmans, gardiens du saint sépulere, qui frappent à droite et à gauche 
„pour êcarter la foule. L'église est dans un instant illuminée d'un nombre prodigieux 
„de bougies” (47). E 
De viering van de overwinnende vnieuwe”’ lentezon door de algemeene ontsteking 
(67) Clavel, „Histoire des Réligions”, hoek I, hoofdst. XI, 
