— 24] — 




























woonlijk des avonds of des nachts bij lamplicht als van gloeiende spijkers plaats. 
voorkeur kiest men daarvoor het achterste gedeelte van eenen tempel uit... 
‚Het is in de oogen der Balineezen eene groote eer een ande wêwalèn of 
sangijang te zijn, m. a. w. zoo nu en dan zijn lichaam aan de een of andere god- 
heid in bruikleen te mogen afstaan. Voor het overige komt die eer menigeen duur 
e staan. Eene slechte gezondheid, een kwijnend leven en een vroegen dood, ziedaar 
ze! oonlijk het loon. 
„De woorden der wêwalèn,sangijang enz. worden door het volk als godspraken 
angeloord en geëerbiedigd. Soms zijn de orakels in tegenspraak met elkander, wat 
schter geen bezwaar oplevert. A vous zegt dan maar de eene godheid tot de andere 
dm 
en — klaar is men. Wij hebben meer dan eenmaal op deze wijze een gerezen ge- 
Al het bovenstaande geeft nog geen recht om te beweren, dat Shamans , toove- 
chil zien uitmaken.” 
ars en wat dies meer zij altegader bedriegers zijn. Integendeel. 
De Shamans van Siberië, zegt Wrangel (12°), etn geenszins onvoorwaardelijke 
riegers, maar stellen een physiologisch verschijnsel daar, dat wel de aandacht ver- 
ent. / Whenever 1 have seen them operate, they have left me with a long-continued 
ad gloomy impression. The wild look, the bloodshot eyes, the labouring breast and 
onvulsive utterance, the seemingly involuntary distortion of the face and the whole 
ody, the streaming hair, even the hollow sound of the drum, all contributed to 
he effect; and [ can well understand that the whole should appear to the uncivilised 
pectator as the work of evil spirits.” 
Sprekende over de rAths” in Noordwest-Amerika zegt Sproat (12!), dat het 
Ì feit is boven allen twijfel verheven, dat velen van de toovenaars door en door van 
p eigen bovennatuurlijke macht zijn overtwigd en gedurende ‘hunne voorbereiding 
‚ en het uitoefenen van hunne praktijken in staat zijn om buitensporige vermoeie- 
gebrek aan voedsel en geweldige en langdurige geestelijke inspanning te ver- 
Ook Dobritzhoffer (12%) komt tot het besluit, dat de toovenaars bij de Abi- 
van Zuid-Amerika zich zelven inbeelden dat zij met bovennatuurlijke wijsheid zijn 
d, en Müller (2) is er ook van overtuigd, dat zij eerlijk in hunne eigen won- 
cht gelooven (12%). 
__ Ook wij kunnen niet zoo onmiddelijk toegeven, dat de Chineesche toovenaars 
ens en willens bedriegers zijn. Immers, waartoe zou het anders dienen dat zij zich 
vasten, opsluiting en onthouding voorbereiden tot de uitoefening van hunne prak- 
Het hoofddenkbeeld, dat hieraan te gronde ligt, is, volgens de Chineezen 
id 
(°°) Op. cit, bladz. 124, (**) „Scenes and Studies of Savage Life”, bladz. 170; ap. Origin 
Jivilisation”’, hoofdst. V, bladz. 244, (**) „History of the Abipones’”, deel II, bladz. 68. 
(°°) Geschichte der Amerikanischen Urreligionen”, bladzs. 80. (**) Lubbock, op. cit, hoofdst. 
bladz. 244, 
A 16 
