_— 245 — 


































pester is of leek, mag nu vooruit treden, en met een lepel zooveel keeren als hij 
diest water uit het bekken scheppen en over het hoofd van Boeddha uitstorten ; 
nl # en ook oorsprong zoowel als respectieve attributen loopen zóó sterk uiteen, dat van een ver= 
king zelfs geen sprake kan zijn. De Drieëenheid van het Westen heeft haar ontstaan te danken 
p eene zuiver philosophische indeeling van het Heelal, van dien grooten Wereldgod die grenzenloos, 
chtig is en zich zelven heeft geschapen. In hem is een beginsel van leven, een adem, een geest, 
stigd, die zijne bewegingen regelt en de harmonie in het eindeloos Heelal bewaart. Alle leven 
p menschen, dieren en planten is een uitvloeisel van dien adem, dien Spiritus, dien Heiligen Geest, 
na zeker tijdsverloop dat uitgeleende leven weder in zich absorbeert en opneemt. Hier ziet men 
den eenigen Wereldgod reeds gesplitst in twee, den Vader en den Geest; nochtans zonder dat 
verdeeling in het minst iets afdoet aan zijne eenheid als Heelalgodheid. 
_ Doch de speculaties van de wijsgeeren der Oudheid lieten het hierbij niet. In dien Spiritus, 
adem en dat leven des Heelals merkten zij, behalve een soort van scheppend bewustzijn dat de 
js van de wereldorde en van de harmonie in het Heelal, nog een tweede beginsel op, hetwelk 
et ware het materiëele, het dierlijke leven der Natuur vertegenwoordigt en dus wel degelijk van 
den Spiritus, haar geestelijk leven, onderscheiden is. Dezelfde verdeeling werd ook gemaakt ten op= 
ichte van den mensch, dien mierocosmos, die wereld in het klein. Zijn dierlijk leven dacht men 
zich als een uitvloeisel van het leven des Heelals, dat slechts kon ontstaan en bestaan omdat een 
DI ankje van het geheiligde Hemelvuur in zijn lichaam was gevaren: — het was het Woord, Logos, 
hem zijn dierlijk, en de Spiritus, de Geest, die hem zijn geestelijk leven gaf. Dat universeele Ie- 
yen der Natuur maakte dus, met den Spiritus vereenigd, in. het oog der oude wijsgeeren als het ware 
jel uit van het Heelal; en die ziel, verbonden aan het eeuwige Alwezen, vormde den grooten, 
en, onverdeelden Wereldgod, die, door het Woord met Leven en door den Geest met Rede be- 
den Kosmos vormt, buiten welken niets bestaan kan noch bestaat. Ziehier dus de eenige en 
pndeelbare Heelal-Godheid vereenzelvigd met den Alvader, het Woord en den Geest. Het Woord 
s het goddelijk leven, het Licht der Wereld, waarvan Johannes in zijn Evangelie spreekt. En dat 
Voord i is als verpersoonlijkt in de zon, die bron, dien uitdeeler van alle leven in de Natuur: — van 
aar dat Christus, of de tweede persoon van de Drievuldigheid, al de attributen van het zonlicht 
t, met dat hemellicht op Kerstmis wordt geboren en op Paschen zijne overwinning op koude, 
en duisternis behaalt. 
Met de Boeddhistische Drievuldigheid of Zriratra is het echter anders gesteld. Hare grondslag 
nog steeds met een zeker waas van geheimzinnigheid overtogen; doch de algemeene opvatting is, 
en onder haar een drievoudige manifestatie van den historischen stichter van de leer van Boed- 
moet verstaan. Hoogstwaarschijnlijk was zij dan ook oorspronkelijk niet veel anders dan een 
oudige voorstelling van de samenstellende deelen der Boeddhistische kerk, namelijk van Boeddha 
je haar heeft gesticht, de Wet die haar bestuurt en samenbindt, en het Priesterdom dat haar be- 
„ voortplant en in het leven houdt. Reeds dadelijk was het te voorzien, dat Sakyamoeni na zijn 
een voorwerp van vereering worden moest; en inderdaad, hij is het dan ook geworden; doch 
n woorden, zijne wet, zijn Dharma, (HE) zouden evenmin als zijne nagedachtenis verloren 
wm, maar met hem als vergoddelijkt blijven. „Ananda,” zoo zeide hij eens tot een van zijne leerlingen : — 
va anneer ik zal verscheiden zijn, moet gij niet denken dat er geen Boeddha meer is: de lessen, die 
Ì ik heb gegeven, en de voorschriften, door mij uitgedeeld, moeten mijn vertegenwoordigers en mijn 
pvolgers zijn en voor u als Boeddha wezen.” (Hardy, „Manual of Buddhism,” p. 230). Ziehier 
e Boeddhistische wet door den grooten stichter in persoon verheven tot den rang van godheid 
onder de zeven onvergankelijke voorschriften, die Sakyamoeni nog kort voor zijnen dood aan 
e leerlingen gaf, bekleedt dat van vergaderingen of bijeenkomsten Sangha ({ {in ) te hou- 

