ETE, 
— 286 — 





























wij reeds, op gezag van het vermaarde Boek der Ceremoniën, doen zien, dat eertijds 
in de middelste zomermaand van hoogerhand regenofferanden aan de Goden van het 
„Bouchet. Le Puy, 1862) a recueil” quelques preuves de cette sorte. Selon Cicéron (De nat. deor, 
„lib. 1IL, 30), Justin (XY XIL, 3) et Strabon (Geog., vol. IV) il y avait auprès de Toulouse un lac, 
„dans lequel les tribus avoisinantes avaient coutume de déposer des offrandes d'or et d'argent. Au 
„VIe siècle même, Grégoire de Tovrs, qui est cité par M. Troyon et par M. Aymard, nous dit (De 
„Glor. Cor'ess. chap. IL) qu'il y avait sur le mont Helanus un lac, objet du culte popula're. Chaque 
vannée les habitants du voisinage y apportaient des offrandes consistant en vêtements, en peaux, en 
„fromages, en gateaux etc. On peut encore trouver dans quelques parties éloigaées de ['Ecosse et 
„de PIrlande, des traces d'une superstition semblable. En Ecosse, j'ai visité une source sacrée, en- 
vtourée des offrandes des paysans voisins, qui semblaient penser que les gros sous étaient le sacrifice 
„le plus agréable à Pesprit des eaux. Cette hypothèse expl'querait con ment il se fait que les orne- 
„ments de bronze, trouvés dans les lacs (de la Suisse), sont presque tous neufs, car selon le professeur 
„Desor, bien peu semblent avoir été portés”. (w L’Homme avant ’P'stoïre,” door J. Lubbock, hoofdst. V) 
Verschillende gevallen van rivier-vereering kwamen ook in het oude Griekenland voor. Peleus 
wijdde een haarlok van Acllles aan de rivier Spercheios; Alpheios werd met een offerd:er, een stier, 
vereerd; Themr's riep de rivieren op ter raadsvergadering op den Olympus; Oceanus, de zee, en ver-_ 
schillende bronnen en fonteinen werden als godheden beschouwd (Gladstone, „Juventus Mundi,” 
bladz. 190). Im het heidensche Rome vierde men op 18 October het feest der Foutinalia, waarop 
men ter eere van de nimfen der wellen en bronnen bloemruikers in het water wierp. „At St. Fil- 
„lan’s well, at Comrie, in Perthst‘re, nvmbers of persons in search of health, so late as 1791, came 
„or were brought to drink of the waters and bathe in it. All these walked or were carried three 
„times deasìl (sunwise) round the well. They also tkrew each a white stone on an adjacent cairn, 
vand left behind a scrap of their clothing as an offering to the genius of the place” (Forbes Leslie, 
„Farly Races of Scotland,” deel I, bladz. 156). Im Schotland en Ierland zijn weinig parochiën, die 
er geen heilige bron op nahouden (Forbes Leslie, op. ef loc. cit, pag. 145), en talloos zijn, ook op 
het vasteland van Europa, de verhalen en legenden omtrent bron- en putgeesten. Im ons vaderland 
zijn de putten van den heiligen Willebrordus te Heilo, van de Gorkumsche martelaren te Brielle en 
van verschillende andere plaatsen overbekend, en zij staan daar als even zooveel bewijzen voor de 
taaie levenskracht van sommige heidensche begrippen onzer voorouders, daar zij niet slechts in het 
Christendom zijn weten binnen te dringen, maar zelfs zich er in hebben gehandhaafd tot op den hui- 
digen dag. Dat ook de Chineezen hunne putten met geesten bezielen, is reeds in onze verhandeling, 
over den 2den van de eerste maand aangestipt. 
De volkeren van Hindostan vereeren den Ganges, den Koloran en meer rivieren door 
offeranden en andere godsdienstige plechtigheden (Clavel, „Histoire des Religions,” hoofdst. IX). De 
Javanen bezielen bijna al hunne wateren met godheden, en brengen offeranden van eetwaren aan Ra- 
toe Loro Kidoel, de maagdelijke vorstin der Zuidzee, wier gezant Lampor, evenals de Draak van de 
Chineezen, met vreeselijk gedruisch door het luchtruim vaart en de oorzaak der springvloeden is. 
(Veth, „Java” I, bladz. 316 en volg.). De Negers en Roodhuiden offeren eveneens aan de zee, aan 
rivieren en aan stroomen, en moeielijk zal het wezen een volk aan te wijzen, hetwelk niet den eere- 
dienst van het water onder den een of anderen vorm huldigt. Bij sommige Boeddhistische naties 
vindt men het feest van de zoogenaamde rivier- ot waterwijding. Blijkbaar echter is het niet va 
Boeddhistischen oorsprong, maar volgens Koeppen (Religion des Buddha,” bladz. 579) een oud na- 
tuurfeest van het Shamanisme, hetwelk den geesten van stroomen en meren offeranden pleegt te bren- 
gen. Men vindt het zoowel in Siam als bij de Kalmukken, en misschien is het wel uit den Mon- 
goolschen in den Russischen godsdienst overgegaan, zoodat thans bij de wijding van de Newa “ 
Metropolitaan van Petersburg de plaats van den voormaligen Shamaan inneemt. at 
