
EO 

d 5 hoofdpilaar ‚ de hoeksteen in den tempel der door hen gepredikte leer van men- 
schelijke volmaking door de deugd. 
Mencius zeide: wAlle menschen hebben een hart dat (het lijden van) anderen 
miet kan verdragen” — m. a. w. een ingeboren gevoel om anderen goed, geen kwaad 























te doen. „Want’’ — zoo gaat hij voort, vindien de lieden van den huidigen dag on- 
„verwacht een kind ontwaren, dat op het punt is in een put te vallen, dan onder- 
vinden zij allen een gevoel van schrik en mededoogen. Niet omdat zij daardoor de 
‚genegenheid van de ouders van het kind hopen te winnen; ook niet omdat zij de 
lof van dorpsgenooten , buren en vrienden wenschen in te oogsten; ook niet omdat 
zij vreezen zoo (ongevoelig) te worden genoemd : — hieruit kunnen wij dus het ge- 
Ee dat afwezigheid van een gevoel van mededoogen niet eigen is aan den 
wmensch......Dit natuurlijk gevoel van mededoogen nu is het uitgangspunt van 
lie É efde tot de menschheid (4) (°), die de grondslag is van alle deugd. 
___Aldus em op dergelijke wijzen drukte de wijsbegeerte van het oude China, 
2 a van Confucius en Mencius de corypheeën zijn, haar begrippen uit over den grond- 
lag, waarop deugd en moraal behooren gevestigd te worden. Maar nooit spraken de 
delijke voorgangers van het volk over belooning of straf hiernamaals. Zij geloof- 
en dus blijkbaar niet, en konden blijkbaar niet gelooven, dat de menschelijke in- 
por helsche straffen of zelfzuchtige hoop op hemelsche belooning haar in bedwang 
kunnen houden; en vandaar dan ook dat Confucius, toen hem eens door een 
zijne discipelen een vraag werd gedaan ten’ aanzien van den dienst van afgestor- 
venen en goden, dit karakteristieke antwoord gaf: „Gij die niets weet omtrent het 
leven , hoe wilt gij iets te weten komen over den dood?!" (8) 
In de oude Taoistische leer, die nog in China bloeit, was er een plaats 
och. voor een Hemel, noch voor een Hel. Want hare welbekende materialistische 
rondbeginselen , dezelfde die haar goden en godinnen deden scheppen eenig en alleen 
om het lichamelijk welzijn der menschheid te bevorderen (%), brachten haar natuurlijk 
jeeleer tot het zoeken naar den steen der wijzen en het kruid der onsterfelijkheid 
lan tot speculaties op een volgend leven. Zucht tot zelfbehoud en afkeer van den 
lood zijn immers eerste natuurdriften van den mensch, en lang te leven is het ideaal 
II) 
an iedereen en in de eerste plaats van den Chinees: — het Taoisme dus, getrouw 
ì nasporingen naar de kunst om het lichamelijk bestaan op deze wereld te verlengen, 
j eindeloos te maken. Kluizenaars en wonderdokters, priesters en geneesheeren wer- 
(7) Mencius, boek II, deel IT, hoofdst. 6. Geen sprake dus van een zoo weinig zielsverhef- 
leer van erfzonde en ingeboren kwade natuur, uitgedacht om initiatie, verlossing en reini- 
ig door zoogenaamde gezalfden des Heeren noodzakelijk te maken! 
(8) ZLoen-ju, XI, 11. (9) Verg. hetgeen hieromtrent reeds op bladz. 145 is gezegd. ('o) 
lerg. bladz. 132 en volg. 
22 
