ZA 
„Pline parle ensuite d'un prétendu phénomène de |’ influence de la lune, sa- 
vvoir de son action sur les huîtres et sur tous les coquillages, et surtout. sur les crâ- 
„bes. La plupart des anciens (7%) s’accordent à reconnaître cette qualité singulière 
„dans la lumière de la luue. La lune, ajoute encore Pline (”*), nourrit la terre, et en 
„s’ approchant de nous elle donne la eroissanee aux corps, qui décroissent ensuite par 
„son éloignement.” 
Bovenstaande regelen stellen de treffende overeenkomst tusschen de Westersche 
en Chineesche wijsgeerige begrippen ten aanzien van de Maan reeds zóó helder in het 
licht, dat nadere bespreking overtollig is. De lezer trede dus voor zich zelf in ver- 
gelijkende beschouwingen en houde het ons ten goede, dat wij ons bepalen tot de 
vermelding van het feit, hetwelk reeds op bladz. 102 met een enkel woord werd 
aangestipt, namelijk dat de denkbeelden die, blijkens het zoo juist aangehaalde, 
Plinius en andere wijsgeeren over den invloed van de Maan op krabben, schelpdieren 
en oesters koesterden, ook in den meest absoluten zin des woords door de phulosophen 
der Chineesche oudheid werden gedeeld. Lu Poeh Wej, de schrijver wit de derde 
eeuw vóór onze jaartelling, schreef namelijk in zijne „Lente- en Herfstgeschriften”’ (7%): 
„De Maan is de grondslag van alles wat tot het principe Jin behoort. Is zij 
„vol, dan zijn de tweekleppige schelpdieren gevuld en is alles wat Jin is vol; doch 
„wanneer zij duister is dan zijn de tweekleppige schelpen ledig en is alles wat tot Jin 
„behoort tot niets herleid. Over het algemeen ondergaat alles wat Jin is door den 
„loop van de Maan aan den Hemel eene gedaanteverandering in het diep (7). En 
„wanneer de Maan aan het afnemen is, dan verminderen de hersens van de visschen”’ (76). 
Lioe Ngan, die ongeveer een eeuw na Lu Poeh Wej leefde, predikte ten 
naastebij dezelfde leer. „De Maan’, zoo zegt hij — „is de grondslag van het vrouwe- 
„lijk beginsel der Natuur. Daarom verminderen de hersenen der visschen wanneer de 
„Maan aan het afnemen is, en zijn de schelpen niet vol met vleezige bestanddeelen 
„wanneer de Maan dood is” (77). En in een ander hoofdstuk van zijn werk zegt hij 
buitendien: „Mosselen, krabben, paarlen en schildpadden groeien en gaan te niet 
vtezamen met de Maan’ (7%). 
Het ligt volstrekt niet binnen ons bestek, het voortbestaan van deze begrip- 
pen uit den ouden tijd tot op den huidigen dag voet voor voet na te gaan, en aldus 
aan te toonen hoe het komt, dat zij in China thans nog voor velen wit het 
volk ware artikelen van geloofsbelijdenis zijn. Integendeel: reeds veel te lang hebben 
wij bij de Maan als hoogste verpersoonlijking, zoowel in China als in Indië en Hu- 
ropa, van het waterige element vertoefd, en hoog tijd wordt het tot den Chineeschen 
(7*) Ibid, IX, ce. 31. (#5) Zbid, Il, c. 99, 
(74) Boven, bladz, 102, (£?) Zie „Spiegel en Bron van alle Onderzoek”, hoofdst, U. 
(©) „Vermeerderde en verbeterde Schatkamer van allerhande Zaken*, hoofdst. I, H , 
(27) Hwai-nan-tsze, hoofdst. 111. (78) bid, hoofdst. IV. 

