— 434 — 
de opvatting, dus op de zegeningen van den rijstoogst wijzen gedurende de twaalf 
maanden van het jaar, en derhalve in zinnebeeldige beteekenis niet van de ballen van 
rijstemeel verschillen; en inderdaad: in vele gezinnen maakt men op den dag van het 
wintersolstitium dan ook afbeeldsels van al de twaalf dieren van den zodiac, naar 
sommige Chineezen mij hebben verzekerd. 
Behalve aan de huisgoden en de tabletten van de voorouders, worden ook op 
den dag van het wintersolstitium nog offeranden gebracht aan de Schikgodin des Le- 
vens en de Goden van de Deur. Na hetgeen echter vroeger (bladz. 314 en 21) om- 
trent de wijze van vereering dezer hoogere machten is gezegd, behoeft hier niets an- 
ders meer te worden vermeld dan dat, ter voeding van de Deurgoden, door sommigen 
op den kortsten dag des jaars een paar der beschreven rijstballen aan de deurposten 
of de vensters worden bevestigd. 
8 2. 
EEREDIENST IN DE VOORVADERLIJKE TEMPELS. 
Eerbied voor de dooden is, naar het schijnt, geboren met de menschheid. 
Geen volk ter wereld, waarbij hij zich niet onder den een of anderen vorm uit. Hij 
schiep zoowel de wreedaardige menschenslachterijen op het graf, opdat de doode inde 
andere wereld van geen gezelschap, vrouwen en slaven zal verstoken wezen, als het 
in menig opzicht zoo schoone stelsel van voorvaderlijken eeredienst van het Chineesche 
volk, aan een onderdeel waarvan deze verhandeling is gewijd. 
Zooals Herbert Spencer in zijn meesterlijk werk over vthe Principles of Socio- 
logy’” heeft ontvouwd, vormt het geloof aan het voortbestaan der ziel aan gene zijde 
van het graf een zoo goed als natuurlijke schakel in de keten der ontwikkelingspha- 
sen, die de menschheid heeft doorloopen. Vandaar dan ook dat er bijna geen volk 
bestaat, hetwelk den eeredienst der dooden niet onder den een of anderen vorm heeft 
gehuldigd of nog een belangrijke plaats in zijn godsdienstig leven in doet nemen — 
en onder al deze volken staat het Chineesche bovenaan. Geen overledene in het Rijk 
van het Midden, die niet onder de tastbare gedaante van het zielebord, op blads. 12 
en volg. beschreven, van geslacht tot geslacht vereering geniet; ja geen dorp, geen 
familie zelfs, zonder tempel aan den dienst der vaderen gewijd. 
Geen wonder trouwens, dat de eeredienst der dooden in China zulk een merk- 
waardig hooge vlucht genomen heeft. Want een volk, patriarchaal tot in merg en 
been, waarvoor de vader zoo goed als absoluut heer en meester is in het gezin en 
de oudste het natuurlijke dorp- of stamhoofd, wiens gezag als zoodanig door 
groot en klein geëerbiedigd en door den Keizer met zijne ambtenaren erkend wordt 
en ontzien; een volk eindelijk, voor hetwelk elke Mandarijn (althans in theorie) 
een vader voor zijne onderhoorigen is en zelfs de Keizer, die groote patriarch, de 
vader en de moeder heet te wezen van het Rijk — zulk een volk moet wel den eer- 
bied voor al wat ouder is en hooger staat op de hiërarchische ladder der familie hul- 

