— 486 — 
Steeds hoog in eer en aanzien staande, en daardoor in den loop der eeuwen 
tot het hoogste stadium van ontwikkeling komende dat hij wellicht ooit bereiken kou, 
was de eeredienst der dooden voor den Chinees immer een hoeksteen voor zijn deugd. 
Want is niet de tegenwoordigheid van een vurig vereerden vader in de tabletten bij 
den huiselijken haard ten zeerste geschikt om het kind, van wiens handel en wandel 

hij het oog niet keert, terug te houden van al wat minder edel is en goed, en straf 
zou kunnen uitlokken van zijnen kant? En de tempels, waarin de tabletten van 
gansche geslachten, stammen en dorpen ter vereering van den nazaat zijn opgesteld: 
zij snoeren het familieleven vaster aaneen. Zij zijn het, waar de leden van denzelfden 
stam, de bewoners van hetzelfde dorp onder leiding van ouderen en hoofden samen- 
komen om te beraadslagen over zaken van gemeenschappelijk belang; binnen hunne 
muren worden onder het oog der afgestorvenen geschillen en familieveeten beslecht ; 
daar eindelijk worden jaarlijks gemeenschappelijke offeranden gebracht en maaltijden _ 
aangerecht, en dus nieuwe banden van broederschap en eendracht aangeknoopt als 
tusschen de kinderen van hetzelfde gezin. Zij zijn op grond van dit alles de steun- 
pilaren van het stelsel van wederzijdsch hulpbetoon, dat zoo welig in het Rijk van 
het Midden bloeit, en bijgevolg het palladium tegen pauperisme en armoede; in één 
woord, de voorvaderiijke tempels zijn het cement van het gemeenteleven en de ziel 
van de familie, die in het patriarchale China het atoom der sociale samenleving is. 
Reeds op verschillende bladzijden van dit werk traden die instellingen op als 
plaatsen, waar volgens het „Boek der Ceremoniën’ de Keizers van het oude China 
op gezette tijden van het jaar offeranden aan hunne overledene voorgangers brachten — 
offeranden, die voor zulk een groot gedeelte de prototypen van de ceremoniën zijn, 
waarmede de tegenwoordige bewoners van Emoy geregeld de dooden vereeren in den 
boezem van het gezin. Nadere bijzonderheden werden echter nog niet omtrent die 
offergebouwen ten beste gegeven; doch thans, nu de plechtige winterdienst in de 
voorvaderlijke tempels van den huidigen dag ter behandeling voor ons ligt, is het tijd 
ons stilzwijgen te verbreken en eenige der noodzakelijkste toelichtingen omtrent die 
stichtingen te doen voorafgaan. 
Voorvaderlijhe tempels. Zij zijn in ongeloofelijken getale over het Chineesche 
Rijk verspreid en staan hooger dan eenig godsdienstgebouw in achting en aanzien bij 
het volk. Want sceptisch en onverschillig, zooals hij veelal op het punt van gods- 
dienst is, mag de Chinees met minachting op de goden van het Taoisme en Boed- 
dhisme nederzien: nooit echter zal hij met iets anders dan den grootsten eerbied zijne 
vaderen gedenken, en dus houdt hij vanzelf de tempelen in eere waar zij rusten en 
ter aanbidding van het nageslacht gezeteld zijn. Die tempels: zij zijn dus de hoek- 
steenen van het gebouw, waarop het innerlijk godsdienstig leven des volks berust, 
en mede rechtstreeksche uitvloeiselen van de Aâo, de groote nationale deugd, die, in 
haren geschreven vorm (2) een oude (É) voorstellend steunende op zijn kind 
Tr „ nog kernachtiger dan ons weert vader en moeder” tot het oog en het hart 
der natie spreekt. 
