— 440 — 
gewone gebeurtenissen, als opstand of oorleg, die aanleiding geven tot hun ontstaan. 
Om een enkel voorbeeld te noemen: toen in October 1864 Tsjang- Tsjowfoe of 
Tsiang-Tsioe-Hóe, het middelpunt der emigratie uit zuidelijk Foehkjen naar Javas 
door de Thai-Phing rebellen grootendeels was verwoest (1%), echter niet voordat aan 
den eenen kant der stad de burgers zich in de brandende nauwe straten woedend 
tegen den voortdringenden vijand verdedigd hadden en bij duizenden door het zwaard 
of in de vlammen omgekomen waren — toen verscheen spoedig na het dempen van 
den opstand een Keizerlijk bevel tot oprichting van een tempel ter eere van de zielen 
der gesneuvelden op het tooneel van den strijd. Groote gemeenschappelijke zielebor- 
den, met tal van namen beschreven, werden er in opgesteld, doch lofspreuken waren 
er ten tijde van ons bezoek in 1877 niet te vinden; en dit was het juist wat de 
stichting, die slechts het nederige opschrift stempel van trouw en plichtsbetrachting”’ 
(**) boven haren ingang droeg, indrukwekkend maakte door eenvoud en in volmaakte 
harmonie met hare sprekende, indrukwekkende bestemming bracht. Gebouwen van 
dien aard nemen dus ongeveer de plaats van onze gedenkteekenen op slachtvelden en 
standbeelden voor oorlogshelden in. 
Tempels worden ook wel opgericht ter nagedachtenis van beroemde vorsten 
der Oudheid, alsmede voor wijsgeeren, bevorderaars van de wetenschap en groote 
letterkundige genieën; en die welke ter eere van Confucius opgetrokken zijn, staan 
in deze categorie bovenaan (*°). Men vindt een Confucius-tempel in nagenoeg elke _ 
stad van eenig belang; want de Mandarijnen zijn uit den aard hunner betrekking 
verplicht jaarlijks in de middelste lente- en herfstmaand den vereerden voorganger der 
natie een offermaaltijd aan te bieden — een plechtigheid, waarbij naast dozijnen van 
schotels met allerhande eetwaren een koe, een geit en een varken, alleen van haar en 
ingewanden ontdaan, in knielende houding voor het zielebord prijken, en stukken 
zijde van zeer grove hoedanigheid ten gerieve van den wijsgeer ten vure worden 
gedoemd. Offeranden worden er nog buitendien op den Isten en 1öden van iedere 
maand gebracht, doch op minder groote schaal. 
Het spreekt wel vanzelf, dat op zulke ofterdagen ter eere van Confucius een 
groot gedeelte van de studeerende jongelingschap uit stad en omstreken mede naar 
den tempel stroomt om voor heg tablet van den Grooten Meester wierook te branden, 
neder te knielen en het hoofd ter aarde te buigen. En eveneens laat het zich den- 
ken, dat ook in de huizen der literati speciale offeranden worden klaargezet voor het 
tablet of het opschrift, hetwelk in het studeervertrek de ziel van den Wijze verte- 
genwoordigt en op bladz. 139 reeds terloops werd beschreven. Blijkens dit alles 
bezit dus de dienst van Confucius in het Rijk van het Midden belangrijke afmetin- _ 
gen, en toch is hij er nog lang niet verheven tot de waardigheid van godheid, 
(**) Vergel. hetgeen hieromtrent reeds op bladz, Xl van de Inleiding werd gezegd. 
c) À B 7m. 
('*) Zij heeten stempels der letteren” 3E B, in Emoy bóen- bio. 

