— 442 — 
Nog een uiterst merkwaardige categorie van voorouderlijke tempels vormen 
de zoogenaamde tsjet-lijdt sóe (°°), of voffergebouwen voor hen, die brandend waren 
van kuischheid”. Zij zijn opgetrokken ter eere van verloofde jonge meisjes en wedu- 
wen, die na den dood van bruidegom. of echtgenoot toonbeelden van kuischheid 
bleven door standvastig te weigeren een tweede echtverbintenis aan te gaan. Voor- 
beelden van zulke zbrandende"” kuischheid zijn in China lang niet schaarsch, en het 
bewaren van den ongehuwden staat wordt er als de grootste daad van toewijding 
beschouwd, die een weduwe aan haar overleden man kan geven; want, zoo zegt het 
oude „Boek der Ceremoniën” (2): „de vrouw is één met hem en dit verandert niet 
„gedurende haar geheele leven, — daarom trouwt zij niet wanneer haar echtgenoot 
woverleden is.” 
De denkbeelden der oude moralisten omtrent tweede huwelijken van de vrouw 
hebben, naar het schijnt, de meer beschaafde standen van het moderne Chineesche Rijk 
geheel doordrongen; getuige het feit, dat thans nog de publieke opinie zulke echtver- 
bintenissen veroordeelt en als beleedigend voor de nagedachtenis van den doode 
brandmerkt. Onder de mindere klassen treedt echter dit vooroordeel meer naar 
den achtergrond. Hen jong meisje, dat, reeds verloofd zijnde, haar aanstaande door 
den dood ziet weggerukt en zich met hand en tand tegen een tweede verloving 
verzet, wordt m de allereerste plaats hemelhoog geprezen; vooral indien zij het zoo 
ver weet te brengen, dat hare ouders haar in de bruidskoets naar het huis van den 
overledene doen vervoeren en haar toestaan aldaar de gewone huwelijksplechtigheden 
voor Hemel en Aarde (?°) te verrichten en verder voor goed achter te blijven, met 
het doel den rouw voor den ontslapene aan te nemen en de ouders van dezen ten 
eeuwigen dage te blijven dienen als ware hij daadwerkelijk met haar gehuwd geweest. 
Zulke meisjes zijn de meest van kuischheid brandende, die de Chinees zich denkt. 
Zij zijn echter in het Rijk der Bloemen nog al schaarsch, vooral omdat weinig 
ouders durven medewerken uit vrees dat hunne dochters vroeger of later andere voor- 
nemens zullen gaan koesteren, en dus spot en schande over de beide betrokken 
families zullen uitlokken. 
Bij zulk een tot in het overdrevene opgevoerd getuigenis van liefde voor een 
afgestorven bruidegom of echtgenoot blijft het echter niet altijd. Menigmaal zelfs 
ontaardt die toegenegenheid in zelfmoord door vrijwillige uithongering of vergiftiging 
aan de zijde van het lijk; ja, meer dan cen bedroefde weduwe maakt een einde aan 
haar leven door verdrinking of door ophanging in het publiek. Hier staan wij op 
nieuw voor een verschijnsel in het maatschappelijk leven der Chineesche natie, dat 
zich ook voordoet onder vele andere volkeren der half- beschaafde wereld en waarom- 
trent Herbert Spencer (2%) zegt: 
ce) Bit A ji} CP Hoords. xr, AR HR HE, 
(2*) Zie bladz. 69. 
(**) „Principles of Sociology’, hoofdst. XIV, $ 104. 

