— 452 — 
„race in early times; it is incidental to the separation and independence of men in 
„small communities.” 
In meer noordelijke streken, waar de jaargetijden zich in al hun vormen 
deden kennen, met der woon gevestigd, genoten de Chineesche stammen van dien tijd 
echter jaarlijks een vrij lang tijdperk van verademing en rust. Het was wanneer de 
voorraad, opgestapeld in het afgeloopen jaar, zichtbaar begon in te krimpen en de leden 
van elken stam tot nieuwen lentearbeid in de velden dwong; wanneer het zomerjaar- 
getijde gewapende waakzaamheid vorderde tegen altijd dreigend gevaar voor balddadige 
vernieling van het gewas; eindelijk, wanneer in den herfst de oogst alle handen in 
beslag nam en alles in de weer was om de producten binnen te krijgen voor en aleer de 
roofzieke naburen aanrukten om ze weg te nemen of te vernietigen. Doch nauw was de 
oogst geëindigd, of de oorlogskreet klonk op nieuw in vlakte en woud. De jaarlijksche 
tooneelen van roof en moord herhaalden zich; bloedveete, wrok en haat, opgekropt 
totdat geen arm meer voor den landbouw noodig zou zijn en alles zich ter beschikking 
zou kunnen stellen van den krijgsdemon, werden ontketend en alle geleden beleediging 
en smaad zocht bevrediging in moord en strijd. De winter trad dus in de allereerste 
plaats op als tijdperk van den krijg. 
Zulk een ouden maatschappelijken toestand vindt men, merkwaardig genoeg, 
beschreven in het zoo belangrijke document, hetwelk wij reeds zoo dikwijls als het 
„Boek der Ceremoniën’’ of Zi-At voor den lezer hebben opengelegd. Ofschoon het 
gezegd wordt elf eeuwen ongeveer vóór onze jaartelling te zijn gecompileerd (*6), 
bevat het werk toch vele overleveringen uit een tijd toen nog geen historie werd 
geschreven. en wel overleveringen omtrent zeden, instellingen en gebruiken, die waar- 
schijnlijk reeds eeuw aan eeuw van mond tot mond en van geslacht op geslacht 
waren overgebracht vóór zij in een geschreven vorm in het werk belandden, waarop 
wij thans op nieuw de aandacht van den leser vestigen. Vooral is in dit opzicht 
merkwaardig het hoofdstuk over de „Maandelijksche Voorschriften’— een kleine code 
van instructies voor het hoofd van den Staat en zijne ondergeschikten, waarin de 
bedoelde beschrijving van het maatschappelijk leven des Chineeschen volks, voor en 
aleer het Rijk zich had gevormd, opgenomen is. 
Die Maandelijksche Voorschriften zijn in vier gedeelten gesplitst, die ieder 
respectievelijk op een der jaargetijden betrekking hebben. Noch de voorschriften 
betreflende de lente, noch die van den zomer behelzen belangrijke toespelingen op 
krijg en strijd tusschen de stammen, doch bijna uitsluitend wordt er in gesproken 
over landbouw, ceremoniën om de goden gunstig te stemmen, ploegtijd en oogst. 
Evenmin vindt men in de voorschriften van de eerste kerfstmaand veel wat op een 
oorlogstoestand slaat; maar in zijne bespreking van de tweede en derde maand van dit 
jaargetijde verandert de geheele strekking van den code en wordt bijna van niets 
anders dan krijgstoerustingen gewaagd. Het volgende uittreksel moge dit in het 
daglicht stellen. 
(**) Zie bladz, 71. 

