— 454 — 
„des winters voerde hij zelf zijn rijksgrooten en edellieden aan, om den winter te 
rontvangen in de noordelijke velden. Bij zijn terugkomst beloonde hij (met eere- 
„titels?) degenen die in den dienst (des lands) gestorven waren en ondersteunde hunne 
mweezen en weduwen....Hij beval zijn ambtenaren zorgvuldig den oogst onder dak te 
„brengen, en zegde zijn beambten aan om rond te gaan en op te stapelen en in te 
pzamelen, opdat niets onopgeborgen zou blijven; — men versterkte de verdedigings- 
„wallen, bewaakte de poorten der dorpen, herstelde de afsluitingen en zag nauwlet- 
ptend op de sluitingswerktuigen toe. Sterk verzekerde men de grenzen en men nam voor- 
vzorgsmaatregelen ten opzichte van deze; men werkte de gewichtige schansen af, be- 
„waakte passen en bruggen en versperde de eenzame paden en wegen....De Zoon des 
„Hemels smeekte daarop (om zegen) voor het volgende jaar tot de werkkrachten des 
„Hemels (#°); men slachtte vele dieren en offerde die aan de gezamenlijke goden van 
„het land en van de dorpen. Hij ging vervolgens op jacht, bracht (van de vangst) 
„vùf offeranden aan de overledene voorouders, droeg den landlieden werkzaamheden 
„op om hen tot rust te brengen en beval zijn legeraanvoerders de krijgsaangelegen” 
„heden te bespreken en oefeningen te houden in het boogschieten... En in de mid- 
„delste maand van den winter werd al hetgeen de landlieden niet geoogst, opgebor- 
„gen; opgestapeld en ingezameld hadden, met de paarden, runderen en huisdieren, 
„die men los liet loopen, in beslag genomen en kon niet teruggevorderd worden.” 
Kan men duidelijker schildering verlangen van een landbouwenden volksstam , 
die, door roofzieke naburen omringd, gedurende het winterjaargetijde gestadig in span- 
ning en angst verkeerde voor invallen van vreemde horden? De herfst was voorbij 
en de oogst was binnen, alle werkzaamheden waren afgeloopen, en niets bleef den _ 
krijgszuchtigen stammen over dan door roof en plundering aan te vullen hetgeen hun 
ten gevolge van mindere bekwaamheid op het stuk van landbouw of gebrek aan iĳver 
te kort kwam. En de welgevulde korenschuren hunner naburen waren het aangewe- 
zen doelwit hunner tochten. Doch ook deze zaten niet stil. Het vee werd uit het 
veld gehaald en gestald, de producten werden opgeborgen en een onderzoek werd in- 
gesteld of dit alles wel behoorlijk had plaats gehad, opdat de vijandige horden toch 
vooral geen levensmiddelen zouden vinden, maar uit gebrek genoodzaakt zouden we- 
zen af te trekken. Wallen en schansen werden hersteld en in staat van verdediging 
gebracht, poorten en bruggen onderzocht en van wachtposten voorzien, de aanvoer- 
ders hielden oefeningen in het boogschieten en drilden de landbouwers, die tijdelijk 
bij de krijgsbenden werden ingelijfd. De kleine landbouwkolonie van den zomer ver- 
anderde dus als door een tooverslag in een versterkte legerplaats gedurende den winter. 
En nog eer men berekenen kon dat de vijand gereed zou wezen een inval te doen, 
voerde het hoofd van den stam zijne lieden naar buiten in het veld, vanwaar de 
oogst zoo juist was binnengehaald, en oefende hen door de jacht in krijgskunst en 
paardrijden. Was dan eindelijk de winter behoorlijk in de noordelijke velden bin- 
(49) D. z. zon, maan, sterren en sterrenbeelden, 

