
— 467 — 
schermheilige, die in veel gevallen, juist zooals in China, een heiligverklaard burger 
uit vroeger tijden is; ja, zelfs heeft ieder dorp op Java zijn Dessagod, den tweeling- 
broeder van den Chineeschen sia of den toä-pek-kong van den Imdo-Chinees (®). De 
„denhjang desa’ zendt er zijn beschermende invloeden neder uit de lucht, of uit het 
geboomte, dat hij zich tot woonplaats heeft gekozen. Hem ter eere richt men 
altaren met of zonder afgodsbeeldjes op, om zegen af te smeeken en wierook en bloe- 
men te offeren. En ook Stedegoden zijn den Javaan lang niet onbekend. Het zijn 
de wvratoe demit’”’ of „dedemit”, die, evenals de Goden van Wallen en Grachten der 
Chineezen, zooveel hooger dan de beschermgeesten der dorpen staan als de stad bo- 
ven de dessa is verheven, maar desniettemin op dezelfde wijze als deze worden vereerd 
en aangebeden (°). De hier aangestipte staaltjes van overeenstemming behoeven echter 
niemand te verwonderen; want ongetwijfeld zullen er slechts weinig volkeren op aarde 
zijn te vinden, die er niet voor ieder dorp een God op nahouden — en wel in den 
vorm van een of ander hoofdman of verdienstelijk dorpsgenoot uit vroegeren tijd, 
die om zijne daden is blijven voortleven in de herinnering des volks en zich aldus 
langzamerhand tot godheid opgewerkt heeft. 
De Stedegoden der Chineezen verschillen op een paar voorname punten van die 
der Westersche Ouden. In de eerste plaats zijn zij, zooals wij reeds deden uitko- 
men, van zuiver menschelijke herkomst en voor verreweg het meerendeel historische 
personen; doch hetzelfde kan niet gezegd worden van bijvoorbeeld Minerva, Juno, 
Mars, Apollo en Venus, de tutelaire godheden respectievelijk van Athene, Carthago, 
Rome, Rhodes en Cyprus. Een tweede punt van verschil ligt hierin, dat er voor 
laatstgenoemden geen Paus bestond, die hen naar welgevallen kon afzetten of door 
anderen vervangen, hetgeen thans wel het geval is voor de Patroons en Patronessen 
van de Christelijke steden en voor de Goden van Wallen en Grachten in het Chi- 
neesche Rijk. 
Zijne Heiligheid Tsjang, de Taoistische Paus, wien een korte verhandeling 
op bladz. 56 en volg. van dit werk werd gewijd, zet namelijk nu en dan eens een 
Stadsgod af en benoemt een anderen overledenen Mandarijn in zijne plaats, dien hij 
denkt dat meer geschikt is voor het ambt. Hij handelt hierin, naar men zegt, op 
instigatie van den Hemelgod, wiens plaatsvervanger hij immers op aarde is. Op 
deze wijze wordt aanhoudend wijziging gebracht in het goddelijk ambtenaarspersonee] 
en ieder Magistraatspersoon het vleiende vooruitzicht geopend van nog eens promotie 
te maken na zijn dood; doch men vergist zich zoo men denkt, dat zijn macht 
om Mandarijnen heilig te verklaren den Meester des Hemels veel politieken invloed 
geeft. Want zijne besluiten van vervanging hebben eerst kracht van wet, wanneer 
zij door het Ministerie van Heredienst ('%) te Peking zijn gesanctioneerd, terwijl nog 
(°) Zie bladz. 121. 
(°) Veth, Java”, deel I, bladz. 315 —6, 
Cn re Hk. 
31 
