
— 494 — 
8 2. 
EERSTE GELOOF IN DUPLICAATVORMEN DER WEZENS. 
Overgang der wezens van den bezielden toestand in den onbezielden, en omgekeerd. 
Schaduwen kunnen de lichamen verlaten en rondzwerven in een onzichtbaren staat. Schadu- 
wen en spiegelbeelden zijn de grondleggers van het geloof in een ziel. j 
Hand aan hand met dat begrip omtrent een onzichtbaar bestaan, ontstaat het 
geloof dat de wezens meer dan éénen vorm bezitten. 
Immers zal een wilde, versteeningen van planten, dieren en voorwerpen om zich 
heen ontwarend, spoedig de gevolgtrekking maken dat die wezens een dubbele gedaan- _ 
te hebben, en van de eene in de andere overgaan. Hij ziet buitendien zaden zich 
veranderen in boomen, en dus in voorwerpen van geheel verschillende structuur en 
vorm, eieren in vogels, poppen in insecten. Hij ziet de welbekende wandelende bladeren 
en wandelende takken, en begint te denken dat deze dieren gedaanteveranderingen van 
werkelijke bladeren en takken zijn: —-al die wezens hebben dus twee duidelijk te onder- 
scheiden gedaanten, waarvoor de primitieve mensch nog niet zoo spoedig onderschei- 
dingsnamen heeft, maar die meer beschaafden zouden kenschetsen door de termen 
bezield en onbezield. 
Nog andere duplicaatvormen ontwaart de wilde dagelijks om zich heen, en 
wel in de eerste plaats de schaduwen der dingen. Hij weet niet wat een schaduw 
is, want denkbeelden omtrent negatie van het licht zijn hem volkomen vreemd, en 
dus zal hij haar uit den aard der zaak beschouwen als eeu aanhangsel van het wezen, 
dat haar van zich werpt. Dit aanhangsel nu kan het lichaam verlaten, want de scha- 
duw van een visch bijv. teekent zich op den bodem van het water en die van een 
vogel of een wolk op het oppervlak der aarde af, terwijl des nachts alle levende en 
doode voorwerpen hunne schaduwen verliezen: — zal dus de primitieve mensch, in 
wien de verschijnselen der Natuur reeds het geloof hebben neergelegd aan een on- 
zichtbaar zijn (zie $ 1), niet van zelf dit geloof vereenigen met zijn waarneming dat 
de duplicaatvormen, de schaduwen der wezens, de lichamen verlaten kunnen? En 
ontspruit uit die vereeniging niet reeds de kiem van het geloof in een tweede ik der 
dingen, ontastbaar, en zelfs nu en dan onzichtbaar, ronddwalende buiten het wezen 
om, waartoe het behoort — met andere woorden de kiem van het geloof in eene ziel, 
om den term te behouden, die in onze moderne talen gebruikelijk is? 
Inderdaad bestaan er nog vele volkstammen, die gelooven dat de schaduw de 
ziel der wezens is. Spencer (*) noemt de Benin-negers, de Wanika's, de Groenlan- 
ders en de bewoners der Fidji-eilanden, en Lubbock (?) buitendien de Indianen van 
(!) _vPrinciples of Sociology”; hoofdst. VIII, $ 56. 
(2?) „Origin of Civilisation and primitive Condition of Man”; hoofdst, V. 

