
— 505 — 
Emoy de toovenaars door den geest die in hen is, naar de plek gedreven worden, 
_ waar medicijnen voor een zieke te bekomen zijn, en zich bij het uitoefenen van die 
vreemdoortige geneesmethode liefst doen vergezellen door de godheid zelf, wier ziel in 
hen is gevaren. Tevens werd (blads. 234) beschreven, hoe die godheid zich ook wel 
van hun arm bedient om de namen der geneesmiddelen. neer te schrijven : — vindt 
men dus in die toovenaars miet de Medicijn-mannen der Indianen terug, die ook 
niets anders dan duivelbanners waren? 
Daar die klasse van toovenaars dus onder de onontwikkelde volkstammen te 
huis behoort en zich desniettemin in de Chineesche maatschappij heeft weten te 
handhaven tot op heden, zou men er al licht toe komen laag op de natie en hare 
beschaving neer te zien. Doch men zij niet al te voorbarig in zijn oordeel. Voor- 
eerst houde men rekening met de spreekwoordelijke taaiheid van de zeden en gebrui- 
ken in het Rijk, en verder met hetgeen reeds op bladz. 235 ter verontschuldiging 
van de Chineezen werd aangevoerd, namelijk dat in hoofdzaak slechts de lagere volks- 
klasse de diensten der toovenaars inroept, en dan nog slechts in wanhopige ziektege- 
‚ vallen, wanneer dus de angstige verwanten niet meer voor al hunne daden 
mogen aansprakelijk gesteld worden. Bovendien lette men op den balk in ons eigen 
oog! Want blijkt niet uit het formulier, op -bladz. 270 weergegeven, dat duivel- 
bannerij ook een rol speelde ín de Christelijke Kerk, zelfs tot in de zestiende eeuw ? 
„Exoreism’’, zegt Spencer (°), „still exists in the Roman Catholic Church, which has 
„specially-ordained exorcists (?); and it was daily practised in the Church of England 
„down to 1550, when infants were exorcized before baptism, in the words — „1 
peommand thee, unclean spirit, in the name of the Father, of the Son, and of the 
„Holy Ghost, that thou come out and depart from these infants”. Occasional exor- 
„elsm continued till 1665, if not later: a eclergyman named Ruddle, licensed to 
wexorcize by the Bishop of Exeter, having then, according to his own account» 
„succeeded in laying the ghost of a woman, by the use of the means appointed for 
„dealing with demons — magic circle, pentacle, etc. Nor is this all. It has been an 
wecclesiastical usage, lasting down to Protestant times, to exorcize the water used in 
„divine service: a practice inplying the primitive notion that invisible demons swarm 
„everywhere around” 
Buitendien moet het op de ereditzijde van het gezond verstand der Chineesche 
natie worden geplaatst, dat zij zich nooit tot onze domme en menschonteerende hek- 
senprocessen heeft verlaagd, Want nimmer ontwikkelde zich in haar boezem het oude, 
natuurlijke geloof in duplicaten, geesten, zielen, spoken, demonen of wat dies meer 
zij, onder de hand van een heerschzuchtige priesterkaste tot een dogma van den zoo 
machtigen duivel, die, in staat geacht binnen het menschelijk lichaam te varen en met 
behulp hiervan groote onheilen te berokkenen, zooveel onschuldig heksenbloed heeft 
(@) vPrinciples of Sociology”; hoofdst. XVIII, $ 132, 
(®) De zeven klassen van kerkbedienaars zijn namelijk: de Deurwaarders’; de Lezers, de 
Beeweerders, de Misbedienaars, de Sub-diakenen, de Diakenen en de Priesters. 
