— Il — 


Immers, daar het uit de natuurlijke evolutie der menschelijke begrippen voort- 
vloeit dat de geest van den doode het alleroudste type van alle bovennatuurlijke 
4 wezens is, en het bovendien als een voldongen feit mag worden aangemerkt dat het 
geloof in zijn voortbestaan door alle volkeren, van de wildste af tot de meest be- 
schaafde toe, wordt gedeeld — daarom ligt het voor de hand dat de middelen om de 
dooden gunstig te stemmen niet alleen de eerste vormen van allen eeredienst moeten 
__ wezen, maar ook, al is het hier en daar slechts als nagalm of overblijfsel, alom moe- 
_ ten bestaan waar begrippen omtrent hoogere wezens gehuldigd worden. Deze gevolg- 
_ trekking, voor de godsdienstwetenschap een aangenomen waarheid, wordt door 
_Spencer in het 20ste hoofdstuk van zijn werk breedvoerig ontwikkeld en met 
_ tallooze voorbeelden gestaafd. En slaat men nu een blik op de Chineezen, dan 
merkt men niet slechts op dat zij geen uitzondering op den algemeenen regel maken, 
Á maar zelfs dat zij dien dienst der dooden, in stede van hem, zooals in het Westen is ge- 
_schied, door hoogere vormen van eeredienst te hebben laten overvleugelen, altijd zoo 
__ zorgvuldig hebben gekoesterd en gekweekt, dat hij thans in hun Rijk een graad van 
ontwikkeling bezit zóó hoog als wellicht nergens ter wereld ooit is gekend. Met de 
\ feiten, aan het volksleven ontleend en in dit werk neergelegd, tot richtsnoer, zullen 
wij hem stap voor stap in zijn ontwikkelingsgang en uiterlijk voorkomen trachten na 
te gaan. 
1. Het plaatsen van spijzen naast het lijk en op het graf. Zorg voor het ge- 
beente en de begraafplaatsen. Dat de bewoners van Emoy de geesten van de dooden 
onmiddellijk na het overlijden en vervolgens op het graf voorzien van spijs en drank, 
_ ten einde hen (zoo was althans waarschijnlijk het allereerste denkbeeld) te bewegen 
_ het lichaam weder te bezielen; alsook hoe zij uiterst veel zorg besteden aan het ge- 
beente en de rustplaatsen der ontslapenen, met het doel om wraakneming der vertoorn- 
_ de geesten te voorkomen — dit alles werd reeds in $ 4 van dit hoofdstuk ontwikkeld 
en behoeft hier dus niet nader te worden toegelicht. 
II. Met offeren van menschen aan de dooden. De schimmen hebben in het an- 
dere leven dezelfde behoeften als de levenden: dit is eene opvatting, die, blijkens $ 5, 
_ uit den natuurlijken on!wikkelingsgang der menschelijke denkbeelden noodzakelijk 
moest ontstaan. Geen wonder dan ook dat dé Chineezen, hand aan hand met zoo- 
veel andere volkeren van den aardbol, hunnen dooden niet slechts allerlei voorwerpen 
medegeven in het graf, maar zelfs nu en dan gevallen van Suttiisme op hun bodem 
dulden. Dit eerste punt behoeft hier niet besproken te worden, omdat het geheel en 
al buiten het kader van de zeden en gebruiken ligt, aan welker beschrijving dit werk 
_ is gewijd; het andere werd op bladz. 442 en volg. reeds met eenige uitvoerigheid be- 
__handeld. 
4 Het offeren van Ee wezens aan de schimmen van de dooden, een 
natuurlijk uitvloeisel van de meening dat de zielen in het andere leven behoefte aan 

