— 512 — 
hun diensten, hun gezelschap hebben, behoort, blijkens hetgeen ter aangehaalde plaat- 
se is aangevoerd, thans in China tot de onbekende dingen, doch was er eertijds wel 
degelijk verbonden aan de begrafenis der grooten. Dit bevestigen zoowel de oude ge- 
schiedboeken van het Rijk als eenige thans nog in zwang zijnde begrafenisgebruiken , 
die ongetwijfeld verouderde overblijfselen van vroeger Suttiisme zijn. De zoogenaam- 
Tso-tsjhuen of „Overleveringen van Tso Khioe Ming”, de oude oorkonden op bladz. 
171 in noot 29 genoemd (*), verhalen dat drie edellieden, broeders, den hertog van 
Tshin (2, Moeh (%) geheeten, in 620 vóór Christus volgden in het graf, en dat het 
volk deze gebeurtenis ernstig hekelde in een gezang, hetwelk zich tot op den huidi- 
gen dag in het „Boek der Liederen” (*) heeft bewaard. /Toonbeelden, bol- 
„werken en verdedigers voor honderden mannen waren zij’, zoo luidt het, wen met 
nangst en schrik voelden wij ons vervuld bij het afdalen naar den grafkuil. O azuur- 
„blauwe Hemel daar, men maakte onze goede natuurgenooten af! Zoo zij vrijgekocht 
„hadden kunnen worden, honderd menschen hadden zich voor hunne lichamen be- 
„schikbaar gesteld”. 
Volgens de Sji-Ai of „Historische Geschriften’ van Sze Ma Tshijen (zie bladz. 
278) volgden bij die gelegenheid niet minder dan 177 menschen hertog Moeh in den 
dood (5). Zijn oom, die eenige jaren vóór hem het roer van staat in handen had 
gehad, kreeg, volgens denzelfden autoriteit, 66 lieden naar de andere wereld mede, en 
zou de eerste zijn geweest ter wille van wien Suttiisme in praktijk werd gebracht . 
doch het lijkt ons tamelijk onwaarschijnlijk toe dat deze barbaarsche gewoonte zoo op 
eenmaal zou te voorschijn zijn gekomen, in stede van zich langzamerhand uit een na- 
tuurlijk ontwikkelingsproces van denkbeelden van eeuwen te ontspinnen. Intusschen 
schijnt het, dat zij van vreemden bodem: naar het Rijk van het Midden werd overge- 
plant. De staat Tshin besloeg, zooals reeds op bladz. 279 is gezegd, den meest 
noordwestelijken uithoek van het Chineesche Rijk. Zijne bevolking huldigde — al- 
thans zoo men den geleerden commentaarschrijver Jen Tshan (°) uit de dertiende 
eeuw gelooven mag — veel van de gewoonten der barbaarsche stammen, waaronder zij 
lang had gewoond of waaruit zij misschien wel grootendeels gssproten was (7), en 
die het gebruik om levenden een afgestorvene te doen vergezellen in den dood reeds van 
oudsher hadden gekend. Wellicht was het vorstenhuis der Tshin zelfs wel uit die 
onbeschaafde stammen voortgesproten (®). 
(?) Hoofdst. II; zesde jaar van hertog Wun. 
(?) Het rijk, in noot 15 op bladz. 279 vermeld. 
Oo À, 
(6) Sji-king; deel I, boek XI, ode 6. 
©) Hoofdst. V, 
(°) DA Ze (7) Zie Legge, „Classics”; IV, Prolegomena 141, 
(°) De volgende merkwaardigheid is wel de moeite van aanstippen waard. In zijne be- 
schouwingen over het Suttiisme, die gedeeltelijk op bladz. 443 van dit wefk weergegeven zijn, 
deelt Spencer mede dat bij de menschenslachterijen ten gerieve van de dooden in den regel van 

