
— 518 — 
De afschuw der eigenlijke Chineezen van dien tijd voor het wreedaardig ge- 
bruik hunner naburen, die uit het aangehaalde dichtstukje van de St-Aing spreekt, 
zou lichtelijk het vermoeden doen rijzen dat Suttisme bij hen tot de onbekende 
dingen behoorde. Dit was echter, naar het schijnt, nog lang niet het geval. Want 
van Tsjhan Khang (°, een leerling van Confucius, wordt verhaald dat, toen zijn 
broeder was komen te overlijden en zijn vrouw en major-domo dezen een levende 
wilden medegeven in het graf, hij de uitvoering van dit plan wist te beletten door 
hen in overweging te geven dan maar zichzelven op te ofteren (*®). 
Men leest in de werken van Mencius (**): „Confucius zeide: „Was hij niet 
„zonder nakomelingen, die het eerst houten beelden maakte (om met de dooden te 
„begraven), omdat hij menschen afbeeldde en die gebruikte?” Aldus brandmerkte 
de eerste wijsgeer van het Rijk den man, die na de opkomst van het huis der Tsjow- 
keizers (dE twaalfde eeuw vóór onze jaartelling) dé stroopoppen, welke men sinds over- 
oude tijden in China met de dooden begroef, het eerst door beweegbare beelden ver- 
ving en daardoor, volgens de Chineezen, aan de gewoonte om levenden met de doo- 
den te begraven geboorte gaf (*). Tegen die ouderwetsche stroopoppen had de wijze 
echter geen bezwaar, getuige het „Boek der Ceremoniën’’, waarin men leest: „Confu- 
weius noemde den maker van de zielen van stroo braaf, doch dien van de houten 
„beelden onmenschlievend” (*%). 
Wat nu geven die stroopoppen ons te denken? Niets anders dan dat zij plaats- 
vervangers van levende menschelijke wezens waren, die in het oude China de dooden 
geen dwang, doch slechts van vrijwillige zelfopoffering sprake is dat het zelfs als een gunst 
wordt beschouwd het lijk te mogen volgen in het graf, Deze zienswijze nu, op waarneming van 
verschillende min-beschaafde volkstammen gegrond, vonden wij door een Chineesch schrijver uit de 
tweede eeuw bevestigd, Jing Sjao JE ä „ de samensteller van den merkwaardigen „Navor- 
scher der Zeden en Gewoonten,” waaruit wij reeds zoo dikwijls bij de vervaardiging van dit werk 
hebben geput, zegt namelijk: „Hertog Moeh van Tshin hield een drinkgelag met zijne gezamenlijke 
„Ministers en sprak: „In dit leven deelt de vreugde, na dit leven deelt het leed!” De drie man- 
vnen (hierboven in den tekst bedoeld) beloofden het. En toen de hertog overleden was, volgden 
wzij hem gezamenlijk in den dood”— Dit verhaal staat te lezen in den commentaar der editie van 
de Sji-kt, die in ons bezit is. 
Opmerkelijk mag het tevens heeten dat het letterteeken 5) hetwelk in de oude ge- 
schriften die menschenslachterijen op het graf voorstelt, in de oude Sjoe-king (deel IV, boek LV, 
hoofdst, 8, {Fr HI) met de beteekenis van wzoeken, begeeren” optreedt en in dezen zin 
sedert in de Chineesche literatuur in gebruik gebleven is. Zou dit wel aan het toeval zijn te 
wijten? Of zou het er niet veeleer op wijzen dat ook de oude Chineezen, met de vele volkeren die 
Spencer noemt, de begrafenis met het lijk als een gunst „zochten en begeerden” ? 
@ Bi jo. 
(19) Zie Zi-ki; hoofdst. IV. 
(11) Boek I, deel I, hoofdst. 4, 
(12) Legge, „Classics” ; II, bladz. 9. 
(*2) Hoofdst. IV, EE als. 
