

— 517 — 
gen omtrent een jaloerschen God, die geen vreemde goden voor zijn aanschijn duldt, 
zich onder de bescherming van wijsgeeren en vorsten heeft ontwikkeld tot een gere- 
geld stelsel van eeredienst, dat niet alleen den godendienst nabij komt, maar zelfs in 
_de schaduw stelt. 
De hooge vlucht, welke die eeredienst der dooden in China heeft genomen, 
spreekt het duidelijkst uit de tempels, die er ter eere van de vaderen in bijna alle 
straten, dorpen en gehuchten opgetrokken zijn. Zij ontstonden waarschijnlijk langs 
den weg van geleidelijke ontwikkeling uit de eerste offeraltaren, die de menschheid 
ooit uit den grond verrijzen “deed, namelijk uit de terpen, die de rustplaatsen van de 
dooden dekten. Zooals reeds in $ 4 werd medegedeeld, plaatsen bijna aile volkeren 
ter wereld spijzen op de graven en maken de hedendaagsche Chineezen geen uitzonde- 
ring op dezen algemeenen regel: het is dan ook niet zonder reden, dat tegen zoogoed 
als elken grafheuvel in het Rijk van het Midden een klein altaartafeltje is aange- 
bracht, waarop de vertikale steen met het grafschrift rust. Weldra, zegt Spencer (2), 
verrijst over het graf eene bedakking ter afwering van zonneschijn en regen; en in- 
derdaad, thans nog plant menige Chinees er zoo primitief mogelijk een regen- of 
zonnescherm op, met het doel de rondzwervende ziel een schuilplaats te verschaffen, 
In Indië ontwikkelde die bedakking zich tot de welbekende pagodes, die sedert de 
invoering der crematie er gebezigd worden om relieken te bewaren en thans nog in 
zuidelijk Foehkjen in miniatuur op de graven prijken, waarin de asch van Boeddhis- 
tische priesters rust. Im Huropa groeiden er de mausolea en grafkapellen en ten 
slotte de met graven opgevulde kerken der Katholieken uit, onder welker altaartafels 
nog altijd beenderen en andere relieken van de heiligen worden geplaatst; doch in 
China heeft zich het grafaltaar ontwikkeld tot huistabernakels en voorvaderlijke tem- 
pels, nochtans zonder zelf in deze hoogere vormen op te gaan en dus een einde 
aan zijn eigen bestaan te maken. 
De plaats van die tempels in de nationale samenleving en de invloed, die zij 
daarop uitoefenen, alsook de beweegredenen, die de bewoners van het Rijk der 
Bloemen tot hunne oprichting nopen, en de wijze waarop zij beheerd worden, inge- 
richt zijn en zich in verschillende takken splitsen: dit alles werd reeds op bladz. 436 
en volg. vrij uitvoerig behandeld. Bij die gelegenheid maakte de lezer ook kennis 
met tempels ter eere van verdienstelijke ambtenaren, deugdzame vrouwen, geleerden 
van naam, beroemde vorsten en wijsgeeren, waaronder Confucius een eerste plaats be- 
kleedt: — deze nu zijn het vooral, die dubbele aandacht waardig zijn, omdat zij de 
overgangstypen van tempels voor de dooden op die ter eere van de goden vormen. 
De oorsprong van de godentempels behoeft hier echter niet besproken te worden. 
_ Want hij zal van zelf blijken, wanneer in de hiernavolgende $$ zal zijn aangetoond 
dat alle goden van het Chineesche volk, die in dit werk verhandeld zijn, de meest 
onloochenbare sporen van menschelijke herkomst dragen en hun eeredienst dus niets 
(2%) Hoofdst. XIX, 
