— 524 — 
men nu echter in aanmerking dat de tablet oorspronkelijk niets anders was dan een 
beeltenis van den doode (zie $ 7, VI) en, behoudens haar uiterlijken vorm, nog 
daarvan in geenen deele onderscheiden is, dan volgt onmiddellijk dat de wijsgeeren 
feitelijk reeds godheden zijn, wien nog slechts de officiëele erkenning als zoodanig 
ontbreekt. Wij twijfelen echter niet, of hunne formeele opname onder de hoofdgoden , 
die hun tot nu toe steeds kunstmatig werd betwist, is nog slechts een zaak van tijd. 
Het is ook waar, dat hunne vereering zich nog niet ten volle heeft opgelost in een 
handel om gunsten en zegeningen, gelijk met de goden wordt gedreven; maar is de 
stap, die van vereering tot verbidding leidt, wel zoo bijzonder groot? Dit alles in 
overweging nemende, aarzelen wij niet de wijsgeeren van de Confuciustempels met den 
titel van halfgoden te bestempelen en hen als zoodanig mede in het Pantheon des Chinee- 
schen volks te plaatsen. 
Een tweede categorie van halfgoden zijn de zoogenaamde #Sijen", d. w. z. de 
tot onsterfelijkheid geraakte menschelijke wezens, die wij onder den titel van Geniü 
op bladz. 182 en volg. reeds beschreven hebben. 
Zooals uit $ 17 van dit hoofdstuk, waarin over het Taoisme zal gesproken 
worden, nader blijken zal, zijn zij met de meeste goden der Climeezen ontwikkelings- 
producten van denkbeelden uit betrekkelijk modernen tijd, en vormen zij een der 
meest duidelijke schakels van overgang van de voorvaderen op de goden. Velen hunner 
hebben zelfs, naar de Chineezen beweren, hun stoffelijk omhulsel medegenomen in het 
andere leven, zonder dat dit hunne verheffing tot werkelijke godheden in het minst 
in den weg heeft gestaan. Een dier vergoddelijkte Geniiì werd den lezer op bladz. 134 
en volg. van dit werk beschreven; en wel in den persoon van den Patriarch Lu, den 
Beschermheer van Letterkundigen en Barbiers. 
Nog andere halfgoden eindelijk meenen wij te zien in de adjudanten of schild- 
knapen, die de lezer maast den Oorlogsgod, de Godin der Genade en de Patrones 
der Zeelieden respectievelijk op blads. 96, 155 en volg. en 211 en volg. heeft op 
zien treden. Ook van hen kan men veilig zeggen dat zij alom in het Rijk worden 
vereerd , vermits hunne beelden altijd de genoemde godheden vergezellen en zij met 
deze geregeld offeranden ontvangen; doeh aangezien hun eeredienst (althans voor zoo- 
ver wij weten) nog nooit met sanctie van hoogerhand begunstigd werd, ontbreekt 
hun altijd het formeel karakter van godheid nog. Door raadpleging van de zoo juist 
aangehaalde plaatsen kan de lezer zich overtuigen, dat de menschelijke oorsprong zich 
voor de adjudanten van den Oorlogsgod zeer duidelijk, doeh voor die van de Godin 
der Genade slechts uiterst vaag laat uitwijzen; alsook dat de satellieten van de 
Patrones der Zeelieden misschien wel in het geheel geen menschen zijn geweest, 
maar aan eene personificatie van begrippen hun ontstaan fe danken hebben, 
Mocht dit werkelijk het geval wezen, dan behooren zij op ééne lijn te wor- 
den geplaatst met de trawanten van de Stedegoden, die op bladz. 470 en volg. 
beschreven zijn. 

