— 528 — 
Aarde; want Rijksgebied en Aarde moeten in het oog van een volk, hetwelk nog 
maar weinig weten kon van hetgeen ‘aan gene zijde van de grenzen lag, vrij wel 
identiek zijn geweest. 
Vergelijkt men nu die tutelaire goden van de apanages en het Rijksgebied 
met de hedendaagsche Vaders van Wallen en Grachten, dan valt onmiddellijk in het 
oog dat deze een moderne navolging en kunstmatig ontwikkelingsproduct van gene 
moeten zijn, en de Keizerlijke Stedegod van Peking niets anders dan een nieu- 
werwetsche Ku Loeng is. Hen eenvoudige doorlezing van hetgeen in $ 2 van de 
verhandeling over den laatsten dag des jaars omtrent de Stadsgoden ten beste werd 
gegeven, zal iederen lezer overtuigen. Ten slotte nog een enkel woord over de 
Aardgodin als tweede Heelalgodheid en hare rol als zoodanig in het China van den 
huidigen dag. i 
Philosophische bespiegelingen, reeds uit hun aard op een hooge trap van ont- 
wikkeling wijzende, verhieven in het oude China de Aarde tot een der twee Hoofd- 
godheden der Natuur, toen het volk hare bevruchting door den Hemel als grondslag 
van alle voortbrenging had leeren kennen. Van toen af begon zij een rol te spelen 
zooals bij de volkeren der Westersche oudheid, dat is, zij werd de echtgenoote van 
den Hemel, die haar in een vruchtbaar huwelijk omvat (verg. bladz. 28), en als 
How-Thoe of Keizerin-Aarde (bl. 118) de hoogste vertegenwoordiging van het vrou- 
welijke, passieve beginsel der Natuur, hetwelk onder den naam van Jin (bl. 45, noot 
12) steeds een groote rol in de cosmologische beschouwingen der-Chineezen heeft ge- 
speeld. Fen lang, zeer lang tijdperk van ontwikkeling moet echter hare verheffing 
als zoodanig hebben voorafgegaan. Immers, eeuw uit eeuw in-zal de mensch de goe- 
de gaven der Natuur in ontvangst nemen en genieten alvorens zich de herkomst er van 
af te vragen: hij zal handelen als een kind, dat ook niet onderzoekt vanwaar de 
moedermelk komt. Verder echter dan tot de overtuiging dat alles door de samen- 
werking van Hemel em Aarde ontstaat en deze twee onderdeelen des Heelals uit zich- 
zelf zijn geworden, hebben de Chineezen het nooit gebracht, en bijgevolg is Moeder 
Gea altijd nog voor hen hetgeen een moeder voor haar zuigeling is, namelijk hun 
hoogste godheid naast den Hemel. Edkins (!) zegt: 
„With regard to creation, they know of no law but spontaneity and self-de- 
„velopment in the construction of the existing universe. They consider that all things 
„have come to be as they are of themselves. They do not conclude, from the marks 
vof design and contrivance which are exhibited in nature, that there must have been 
van intelligent Contriver. Some other heathen nations have been familiar with this — 
„argument of natural theology, but the Chinese not so. All their descriptions of the % 
„origin of the world are pervaded with the idea of spontaneous production. When 
„the Christian doctrine of creation is presented to them, and illustrations of the _ 
infinite wisdom of God in it are referred to, they admit them to be reasonable, but — 
() „Religion in China”, hoofdst, VII, 

