
— 529 — 
„they do not feel it to be a necessity that they should resign their own idea of the 
„spontaneous origin of the universe. They do not speak of the works of nature or 
„the works of God, when gazing on the ever-moving panorama which that universe 
„offers to the eye. They prefer to denominate it the „living heaven” and the „living 
wearth””. „Why, they have often been asked, „should you speak of those things 
„which are dead matter fashioned from nothing by the hand of God, as living 
„beings? Heaven and earth are surely not persons?” vAnd why not?” they have replied. 
„The sky pours down rain and sunshine. The earth produces corn and grass. We see them 
vin perpetual movement, and we may therefore say that they are living”. .…. They 
preadily adopted the conception of two ruling powers in nature, which they call 
„Heaven and Earth. Instead of saying that they worship God, they will more fre- 
„quently say that they worship Heaven and Warth. ‘The husbandman, at harvest, 
„when he has gathered in his sheaves, acknowledges that it is his duty to „thank 
„Heaven and worship Earth”. 
$ 12. 
SABEISMUS. 
De Hemel, als hoogste Natuurgodheid met de Aarde vereerd. Zijn vereenzelviging met 
een gedeïfieerd menschelijk wezen. 
Menschelijk karakter van den Zonnegod. ‚De zon is, als Natuurgodheid, een voorwerp 
van Keizerlijken eeredienst. Betrekkelijk geringe ontwikkeling van den zonnedienst in China, 
De maan, eveneens met menschelijke wezens vereenzelvigd. Zij is, als Natuurgodheid, 
mede een voorwerp van vereering voor den Keizer. 
De sterrenbeelden Wun Tsjhang, Khwej Sing, Weefmeisje en Koeherder zijn gedeïfieer- 
de menschen. Imvloed van de oude astrologie op het Sabeïsmus. 
De Hemelgod. Waar men de Aarde in hare hoedanigheid van vrouwelijk en 
barend beginsel als hooge Heelalgodheid op deed treden, daar ook moest noodzakelijk 
haar echtgenoot, de Hemel, die haar door zijn zonnestralen, regens en jaargetijden 
bevrucht en dus tot alle voortbrenging in staat stelt, als Vader van al wat leeft me- 
de hoogste voorwerp van eeredienst worden. Als zoodanig zag de lezer hem dan ook 
inderdaad in onze verhandeling over den 9den van de eerste maand beschreven en in 
oogenschouw genomen. 
Zulke hooger ontwikkelde godsbegrippen ontsponnen zich waarschijnlijk eerst 
in het tijdperk van overgang van het wilde bosch-of nomadenleven op den landbouw. 
Want alstoen werd het volk eerst deugdelijk gedwongen het firmament met zijn mil- 
lioenen en millioenen sterren meer nauwkeurig in oogenschouw te nemen, ten einde 
er de tijdstippen uit te lezen, waarop het zaad aan de aarde moest worden toever- 
trouwd. Spoedig begon men te ontwaren, hoe het met elken dagelijkschen kringloop 
van de zon een weinig zich voorùitbewoog om geregeld na zeker tijdsverloop, een jaar, 
