weer terug te keeren in zijn ouden stand; hoe warmte en koude, zonneschijn en wol- 
ken, droogte en regen ten nauwste met dien kringloop samenhingen, dat is te zeggen, 
geheel door den stand van die en die sterrengroepen aan die en die streken van den 
nachtelijken hemel werden beheerscht. Het was dus de Hemel die de jaargetijden 
regelde, door zijne koesterende warmte en verkwikkende regens de Aarde bevruchtte 
en de voortbrengselen, die hij uit haar schoot te voorschijn riep, tot rijpheid bracht. 
Hij oefende dus absoluten invloed uit op het ontstaan, leven en noodlot van den 
mensch, en weldra zonk deze in aanbidding voor zijn Vader en Moeder neder — 
dankbaar indien zij hem met een ruimen oogst zegenden, angstig wanneer de vruch- 
ten van hun huwelijk minder overvloedig waren en vrees voor gebrek hem derhalve 
bekroop. De grondslag voor den eeredienst van Hemel en Aarde: vrees en ontzag, 
aan gevoel van dankbaarheid en besef van afhankelijkheid gepaard, werd dus gelegd. 
Louygoed nu als, blijkens de vorige $, het volk de Aarde onder de hoede, het 
bestuur stelde van een voorvader Ku Loeng, evenzoo schiep het zich een Hemelheer, 
die, hoeveel eeuwen er ook sedert zijn verloopen, nog altijd de kenmerken van 
menschelijk wezen in zich draagt. Men raadplege slechts de legende van den Edel- 
steenen Keizer, in $ 1 van de verhandeling over den 9den van de eerste maand weer- 
gegeven en verklaard. Het is waar, dat zij het menschelijk karakter van den God 
des Hemels niet dan zeer zwak door het waas van mythe heen doet schemeren, doch 
blijkens $ 5 van dezelfde verhandeling werd hij in het begin van onze jaartelling op 
den Olympus door den meer historischen Tsjang Tao Ling vervangen; en dus staat 
men hier wel degelijk voor het feit dat zelfs de allerhoogste god van het Chineesche 
Pantheon een gedeïfieerd voorvader is, wiens nageslacht zich in den vorm van een 
rij van Taoistische Pausen sedert altijd in stand gehouden heeft. 
Lonnegoden. _Nereenzelviging van de onderdeelen des Heelals met menschelijke 
wezens is, zooals op bladz. 56 met een enkel woord werd aangestipt, trouwens in de 
mythologie van vele volkeren een zeer gewoon verschijnsel. In China greep zij ook 
plaats ten opzichte van zon en maan, Immers, miet slechts treden deze hemellichten 
in de zoo juist genoemde legende omtrent de geboorte van den Bdelsteenen Hemel- 
heer als een Keizerlijk echtpaar op, evenals Osiris en Isis bij de Egyptenaren; doch 
zelfs leeft de zon noe altijd in het Zuiden der provincie Foehkjen als een vergodde- 
lijkt geneesheer voort, dat is dus als een menschelijk wezen, hetwelk, evenals de 
Westersche Zonnegoden Hsculapius, Bacchus, Osiris en Christus deden, de wereld van-kwa- 
len, ziekten en rampen verloste (blads. 218 en volg.). Zoo is dus ook de dienst van den 
Grooten God des Dags in het Verre Cathay niets anders dan een tak van den ouden 
voor vaderlijken eeredienst, doch een die eerst recht tot ontwikkeling kwam, toen 
wijsgeerige bespiegelingen omtrent de verheven rol der zon in de wereldorde hem met 
nieuwe levenssappen overgoten hadden. De Keizerlijke zonnedienst, waarvan op bladz. 
ò12 en volg. is gewag gemaakt, werd toen zijn voornaamste vrucht. Maar die wijs- 
geerige bespiegelingen bleven boven het bereik van het gewone volksverstand, Geen 

