
— 587 — 
22 eeuwen vóór onze jaartelling verklaarde vorst Khi (7) van de Hia-dynastie voor 
zijne troepen, dat hij hen, die zijne bevelen zouden opvolgen, voor het aangezicht der 
voorouders beloonen zou (®). De vaderen eindelijk waren het, die in het oude China 
gerechtigheid oefenden tegen elk politiek vergrijp, zoowel van volk als vorst, getuige 
de woorden van Keizer Phan Kung (°), die veertien eeuwen vóór Christus leefde: #Zoo 
nik fouten bega in mijn bestuur .... dan zullen de allereerste vorsten vele rampen— 
„de gevolgen van hunne straffen — nederzenden en zeggen: „waarom kwelt gij ons 
uvolk?” En indien gij, tienduizenden van onderdanen, niet met mij, den éénen man, 
ween van harte zijt, dan zullen de overledene vorsten vele plagen — de gevolgen van 
„hunne straffen — op u nederzenden en zeggen: „waarom zijt gij niet eenstemmig 
„met onzen jongere, onzen kleinzoon?” Bestraffen zij u van omhoog, gij zult het 
miet ontwijken |’ (10) 
De gevolgtrekking ligt nu onmiddellijk voor de hand: de eeredienst der doo- 
den was voor de Keizers van het oude China niet alleen de eeredienst bij uitstek , 
maar stond bij hen ook hooger aangeschreven dau alle dienst van goden en godinnen. 
Dit blijkt vooral duidelijk uit het feit, dat zij een zoo allergewichtigste zaak als de 
troonsopvolging was,af lieten spelen onder het oog van de vaderen, en niet onder dat der 
goden. Van zóóveel belang achtten zij dan ook den doodendienst, dat, zooals de 
oude schrijver Lioe Ngan (!!) verhaalt, Keizer Thang of Tejhing Thang, die achttien 
eeuwen vóór onze jaartelling regeerde (!?), parken liet aanleggen, eenig en alleen om 
offerdieren te teelén voor den voorouderlijken tempeldienst. Hoe was het nu echter 
in het China van de Sfoe-king met den dienst der goden gesteld ? 
Priesterkasten kende men er niet; althans de Soe-king zwijgt er van, niette- 
genstaande het boek toch telkens en telkens van offeranden gewaagt. De huisvader 
was er priester voor het gezin, de feodaalvorst priester voor zijn leengoed, de Kei- 
zer hoogepriester van het Rijk. Dit reeds wettigt het vermoeden, dat de godendienst 
er nug slechts op een lage trede van ontwikkeling stond; want, had hij er belang- 
rijke vormen bezeten, ongetwijfeld zou de bevolking, zoogoed als alle andere naties 
die op eenigszins uitgebreide schaal goden vereeren en aanbidden, wel een priester- 
stand in haar midden hebben zien ontstaan. De hoogere machten nu, welke naast 
de vaderen in de Sjoe-hing optreden, zijn in de eerste plaats de Godheden der Aar- 
de How-Thoe, Khi Ti-Khi) en sia, die in onze verhandeling over den 2den van de 
tweede maand ($ 1) uitvoerig zijn beschreven. Zij worden echter in het boek nog 
geen half dozijn malen genoemd. Van de Goden van het Graan, de #sik (zie blad. 
120), wordt slechts éénmaal gewag gemaakt en evenzoo van de Godheden van Ber- 
@® EL. 
(8) Sjoe-king; deel III, H ZE, 
(?) Reeds op bladz. 295 genoemd. 
(te) Sjoe-king; deel IV, Rt Pe HH ° 
(1) Hwai-nan=tsze; hoofdst, XX, 
(12) Zie bladz. 295, 
