
— 039 — 
d. w. z. de gedeïfieerde Tao of universeele ziel van de Natuur (zie beneden $ 17). 
Wij twijfelen of anderen wel gelukkiger zullen geweest zijn (!”). 
_ Zooals blijkt uit blads. 30 van dit werk, was de Hemelgod van het heden- 
daagsche China volgens de legende een weldoend Keizerszoon, die om zijne verdien- 
sten tegenover het volk met den Hemel vereenzelvigd werd. De Sjang-Ti of Hemel- 
_ god van de Sjoe-hing nu is, merkwaardig genoeg, blijkbaar mede niets anders dan 
een vergoddelijkte voorvader van de eerste Chineesche Keizershuizen, hetgeen gemak- 
kelijk zoowel uit de namen, die hij draagt, als uit de rol, die hij als voorwerp van 
eeredienst in China speelt, te bewijzen is. 
De naam „li, die, zooals wij zagen, hem al dan niet met voorvoeging van 
Sjang, d. 1. Opperste of Berste, door de Sjoe-king wordt gegeven, was sinds de oudste 
tijden ook een titel van de Souvereinen van het Rijk. Men heeft wel eens beweerd dat 
zijn oorspronkelijke beteekenis god of godheid wezen zou, en de Keizers hem uit ver ge- 
dreven eigenwaan zich later zouden toegeëigend hebben; maar deze stelling neme men 
niet al te spoedig voor evangelie aan. Want met evenveel grond zou men kunnen 
beweren, dat onze Westersche titels Dominus, Heer, Lord, Seigneur, en wat dies 
meer zij, door de trotsche grooten der aarde aan het Opperwezen zijn ontleend, ter- 
wijl toch iedereen weet dat in der werkelijkheid juist het omgekeerde de waarheid is. 
Ten onrechte omschrijft dan ook Williams in zijn „Syllabie Dictionary” (*?) het 
woord ‘Ti als van awdacious designation of him-who rules the world, 4. e. China”, 
en beter doet men met zich aan het Keizerlijk Woordenboek van Khang Hi te hou- 
den, waarin als wallereerste’’ beteekenis er van wordt opgegeven: ween titel voor hem, 
die het Rijk bestuurt” 
„Ii wilde dus oorspronkelijk niets anders zeggen dan wereldlijk Souverein of 
Keizer. En het feit dat ook de hoogste godheid in de Sjoe-hing Ti of Sjang-Ti heet, 
doet dus het vermoeden rijzen dat hij niets anders is dan een vergoddelijkt Souverein, 
de stamvader wellicht van het vorstenhuis, hetwelk over het China van dien tijd den 
schepter zwaaide. Dit wordt door de verdere ontleding van zijn naam bevestigd. 
„Sjang” beteekent namelijk niet alleen „hoogste, opperste’, maar ook voudste of 
eerste” als in een stamboom of ver teruggaande reeks van eeuwen (*°), en in elk 
opzicht bevestigt dus de „erste of Oudste Keizer’ van de Sjoe-hing door zijn naam 
dat hij volstrekt geen uitzondering maakt op den algemeenen regel, waarvan de juist- 
heid reeds in de vorige $$ is gebleken : — het geheele godendom der Chineezen ver- 
toont de meest onloochenbare sporen van menschelijke herkomst. 
Nu is het ook duidelijk waarom de Sjaug-Tî niet slechts in de oude geschriften 
optreedt als uitsluitend voorwerp van Keizerlijken eeredienst, maar ook tegenwoordig 
nog eenig en alleen door den Zoon des Hemels mag aangeroepen en geofferd worden (2°). 
(27) Men vergelijke hetgeen aan het slot van $ 11 reeds is aangevoerd. (!®) Bladz. 880. 
(9) In deze beteekenis komt het bijv. voor in de samenstelling vsjang-koe” N Er, 
nde hoogste oudheid”, 
(2°) Williams, „Syllabic Dictionary”; blads, 881, n 
