— 540 — 
En even gemakkelijk laat het zich thans verklaren waarom de hedendaagsche Sou- 
vereinen van het Rijk, telkens wanneer zij op het Groote Hemelaltaar (*!) te Pe- 
king dien hoogen god een offermaaltijd brengen, hunne overledene voorgangers, door 
zieleborden vertegenwoordigd, mede deel doen nemen aan den disch. Zij toonen 
daardoor zelf te erkennen, dat er tusschen den Sjang-Ti en de andere Keizers van 
weleer geen daadwerkelijk onderscheid bestaat! Edkins zegt: „The emperors of 
„China invite their ancestors to sit at the banquet with Shang-te, the supreme 
pruler... . The experienced and aged statesmen with whom they take counsel act 
waccording to precedent, and invariably recommend the placing of the Emperor's 
wancestral tablets on the altar of sacrifice with that of Shang-te. To their opinion 
„the emperors have always assented..... On the upper terrace of the altar the 
„tablet of Shang-te, inscribed /1Iwang-tien Shang-te” [d. w. z. Alleenheerscher-Hemel 
„Oudste Keizer (2°)] is placed, facing south, immediately in front of the kneeling 
„Emperor. The tablets of the Emperor's ancestors are arranged in two rows, facing 
weast and west. Offerings are placed before each tablet’’(23). 
Indien de lezer zich nu de moeite wil getroosten bladz. 447 van dit werk 
nogmaals op te slaan, dan zal het onmiddellijk zijn aandacht treffen dat bij zulk een 
Keizerlijke offerande de tabletten in dezelfde orde worden gerangschikt als waarin 
het volk de zielborden zijner voorouders bij gelegenheid van de offeranden in de voor- 
vaderlijke tempels plaatst. Ook dit bewijst, dat zij slechts een onderdeel van den 
grooten eeredienst der dooden en de Sjang-Ti, wiens tablet bovenaan gezet wordt in 
de rij van die der Keizers, niets anders dan de oudste, eerste onder deze, de gorömus 
inter pares is. Men zie ook niet over het hoofd dat hij, in afwijking van de overige 
goden van het Rijk, niet optreedt in de gedaante van een beeld; maar wel degelijk onder 
die van het voorouderlijk zielebord; dat zijn tablet het opschrift » Alleenheerscher-Hemel 
Oudste Keizer” draagt en de Keizerlijke offeranden hem gebracht worden op het 
groote Rijksaltaar ter eere van den Hemel: gegevens dus genoeg om de stelling te 
rechtvaardigen, dat zelfs de Souvereinen van het hedendaagsche China in den Sjang- 
Ti niets anders dan een met den Hemel vereenzelvigden voorvader van hun vorsten- 
huis zien. 
Hier heeft men nu ook meteen een redelijke verklaring van den titel „Zoon 
des Hemels”, dien de Chineesche Keizers sinds de hoogste oudheid gedragen hebben. 
Zij zijn immers in hun eigen oog de nazaten, of althans de wettige erfgenamen van 
dien ouden stamvader Sjang-Ti, die naar het firmament verhuisde en, als bezielende 
kracht hiervan, door middel van de jaargetijden en de verschijnselen der Natuur voort- 
ging zijn absoluten invloed over het aardrijk te doen gelden. De Keizers ontleenen 
dus aan hem hun troon, hun Rijk, hun recht, maar buitendien staat of valt hun 

(21) Op bladz, 374 reeds genoemd. 
AE 
(**) wvReligion in China”; hoofdst. II. 

